
DHOORAGHT

Earroo 32 Yn Cheshaght Ghailckagh Mee ny Nollick 2003
Chellvane: 834844 Post L: phil.gawne@gov.im Screeu rish: Thie Vaddrell, Cregneash
Wahll, shoh yn hoghtoo blein jeant son Dhooraght. Streisht lhiam dy vel oo foast smooinaghtyn dy nee feeu eh. Ta mee er ve feer tarroogh car y chegeesh ommidjagh goll traaue lesh y shesheraght aym as myr shen cha nel mee er chur rick kiart er ny artyn ooilley tayns Dhooraght. Sliklee dy bee marran ny ghaa ayn - shen yn aght.
Phillie OKF
Hie Coo - Draneyn veihn Chooish 2003
liorish Bobby Bob John Billy as caarjyn
Fastyr beg Jerdein, 13 Mee Houney, va cuirrey er Gaelgeyryn va kionefenish Leaght y Ghaaue goaill ayrn ayns roortys giare elley.
Hoshiaght, ve orroo goaill yn aash oc. Eisht, ve orroo smooinaghtyn er luss erbee, as jeeaghyn dy gyere er y jalloo shen ayns y smooinaghtyn oc.
Chouds vad freayll y jalloo shen ayns ny inçhyn oc, va cuirrey orroo smooinaghtyn mychione y luss shen, woish rass syn ooir; fraueyn gaase; sthole broddey seose as sheeyney magh; as foddee lesh duillagyn as blaaghyn ayn.
Ny lurg shen, vad jeeaghyn reesht er y jalloo ayns ny inçhyn oc. Foddee dy re luss v ayns keyll, ayns garey ny ayns poht ayns shamyr ennagh. Foddee dy row druight er, ny praddag ny meeyl ghlass.
Liorish jeeraghey y smooinaghtyn oc er y luss shen, va cuirrey orroo screeu meer mychione echey. Ta cummey Shapaanagh dy ghaan ta sheeley smooinaghtyn er cooish liorish jannoo ymmyd jeh shiaght shillabyn jeig.
She haiku eh, as ta queig shillabyn sy chied linney; shiaght shillabyn sy nah linney; as queig shillabyn reesht sy trass linney. Dy cadjin, ta barney (caesura) ry-gheddyn ec jerrey y chied linney ny ec jerrey y nah linney, ta scarrey ayns daa ayrn y haiku, agh tan daa ayrn cochianglt er-coontey jehn vun-chooish tayn.
As magh ass y roortys shoh, haink kuse dy ghaanyn beggey sy Ghaelg, myr shen, slane feeu van roortys
Sheeyney ass shilley:
Lhuishag chayeeagh gorrym
er laare ny keylley.
Daase rose ayns keyll vooar:
sgial van ghrian trooid duillagyn.
Vee jiarg erskyn insh.
Jeeaghyn myr sniaghtey,
ta sooill bwee snoggey sy gheay:
daunsin sy tourey.
Faggys dan raad teh,
croymmey son y traagh tappee:
jeant glen sy fliaghey.
Moghey sy voghrey,
smoo sgilley sy gharey ain:
gorrym rish y speyr.
Drappal er yn aal,
cassaghey as skeaylley magh,
geiyrt er y ghrian.
Tuittym veihn chleigh
myr ushtey stiagh syn awin:
yn thooilley jiarg-bwee.
Rass ayns y thalloo
vees gaase dy bieau as lesh bree:
ny giarr sheese eh nish.
Curnaght gaase stroshey:
duillagyn lhean jeeragh seose,
broddey ass y fraue.
Y corran beaynee:
giarrey sthilk, livrey grineyn,
cur niart da'n chree ain.
Lhiabbee Noa
Vainshter Veen,
Chionnee mee lhiabbee noa voish yn shapp eu, kiare shiaghtin er dy henney. Vee ny lhiabbee vooar as costallagh. Dy cronnal, tee jeant dy mie, agh shegin dou insh diu mychione ny boiraghyn, tee er chur orrym.
Rish ymmodee bleeantyn, boayllagh mee cadley er lhiabbee chreoi. Dy jarroo, rish mysh feed blein ta mee er chadley er buird coodit lesh toght nagh row agh un oarlagh er cheeid. Tra hyndaa mee ayns y lhiabbee shen, cha haghyr veg. Vee stooalt as fondagh; cha ren ee gleashagh edyr.
Sheil-jee nish, yn anchaslys, chyndaa er toght queig oarlee as jeih er cheeid, ta lunjean gollrish slumm. Ta tonnyn mooarey dy lunjean ratch harrish y toght as tad baggyrt mish y cheau magh ass y lhiabbee as sheese er y laare. Chouds vees sterrym dy lunjean freayney ayns y chamyr lhiabbagh, scosoylagh dy jig chingys marrey orrym as derrym toshiaght er tilgey. Sheil-jee, ve orrym goaill medshin son y chingys marrey tra ta mee goll my lhie; foddee dy lhisin ceau bayrn fliaghey neesht!
Myr shen, cha bloys dou gleashagh nish ayns my lhiabbee hene. Shoh olk dy liooar, agh cred ta goll er haghyr tra ta my heshey lheim stiagh ayns y lhiabbee? Teh cho atchimagh nagh noddym eh y hoilshaghey diu. Agh er y fa dy vel ny taghyrtyn shoh goll er jerkal, foddym aarlaghey mee hene er nyn son; agh tan doilleeid firrinagh cheet tra nagh vel ny lunjeanyn er nyn nyerkal. Ta my heshey er ve ny oostyrey rish ymmodee bleeantyn feiy yn laa as fud ny h-oie: myr shen dy chooilley cheayrt, ta my heshey veen foostyrey er y toght noa, ta tonnyn thalloo-chraagh neuyerkit skeaylley magh voish y chesh vean.
Cren fa tou foostyrey? Vleb as mee. Bee dty host my ghooinney veen dreggyr ee. Cren aght noddym cadley my tou cur tonnyn er y lhiabbee? Omidan. Cha nel mee agh screebey mee hene, y chree. My vees uss cummal dty hengey, fodmayd ny neesht cadley a.m.s ...
Tra chreck shiu dooin y lhiabbee shoh, she my varel eh dy lhisagh shiu ver hebbal coyrle phoosee dooin. Ta mee shickyr dy vel yn scarrey poosee bishaghey, ny laghyn shoh, kyndagh rish toghtyn noa-emshyragh ta ry-gheddyn.
Myrgeddin, by vie lhiam shiu dy ghoaill tastey jeh yrjid ny lhiabbagh. Cha nel mee agh queig trie as daa oarlagh er yrjid as tan lhiabbee noa daa hrie as shiaght oarlagh er yrjid. Teh do-yannoo er my hon dy gheddyn stiagh ayns y lhiabbee as my vees mee tuittym magh ass y lhiabbee shoh, scosoylagh dy jeanym skeilley mooar dou hene, lurg tuittym cho foddey.
Boirey elley tayn, roish my chionnee mee lhiabbee, van dreeym aym feer ghonnagh dy mennick. Shen yn oyr ren mee lhiabbee y chionnaghey. Son shickyrys, lurg daa hiaghtin va my ghreeym sharaghey as va mee goaill boggey er shen. Oddin jannoo soo dy mie jeh lhied y toght, va mee clashtyn my chaarjyn gra. Ny yei, va shiu er ghra dy nhegin dou yn toght y hyndaa dy chooilley chegeesh, agh cha row shiu er ghra dy row trimmid yn toght un thunney.
Dyn booise dan trimmid shoh, hug mee biallys da ny oardaghyn eu as hyndaa mee eh as dy mee-aighar hug mee assee da my ghreeym. Myr shen, va feme er my ghreeym er daa hiaghtin couyral er yn toght noa agh eisht shegin dou yn toght y hyndaa reesht, as myr shen son dy bragh. Cha mie dou shoh as cha neeu lhiam eh.
Er-be dy vel mee er stroie my henn lhiabbee, yinnin ymmyd jeh reesht as yinnin ceau magh yn lhiabbee noa. Ta treisht aym dy vel nyn skimmee-shalee eu gobbraghey dy creoi ec y tra tayn as bee kiaddey yn toght er ny haraghey sy traa ry-heet.
Jerkal dy chlashtyn veue dy leah. Lhiuish dy firrinagh,
Graham Naylor
Leaght y Ghaaue
Cha nel mee rieau er nyannoo y lheid jeh shoh roie , agh tan Cheshaght Ghailckagh ass Gaelgeyryn foddee, as she my hayll nish, atreih.
Cre dy loayrt mychione? Cha nee mish my scoillar mie-ynsit ny my hengeyder eddyr-ashoonagh my ta fys eu. Foddee, lurg shoh, bee shuish smooinaghtyn nagh nee Gaelgeyr mish noadyr! Agh gollrish sleih elley, ny laghyn shoh, ta mee gobbraghey son y Ghaelg as by vie lhiam loayrt red beg mychione ynsagh lane- Ghaelgagh as yn aght teh gaase.
She Oaseir Ynsee mish, gobbraghey da Mooinjer Veggey son 3 laghyn dagh shiaghtin. Ta ben -ynsee mish, neesht, as ta caaghyn ayms dy ynsaghey paitchyn mee-hene as dy chooney lesh ynseyderyn elley ta gobbraghey son y Ghaelg ayns possanyn cloie as scoillyn.
Syn astyr shoh by vie lhiam loayrt mychione Yn Vun-scoill Ghaelgagh as Ynsagh Lane-Ghaelagagh.
Lurg bleeantyn smooinaghtyn er yn eie greesee shoh, teh ayn dy feer as er lhiams dy vel currym er dagh Gaelgeyr dy chooney lesh.
Foddee dy vel fys eu ny tad ooilley jannoo ayns y scoill shen my ta paitchyn ny oeghyn eu as adsyn goll? Foddee dy vel shiu er lhaih my-e-chione ayns y phabyr naight? Ny smoo ta shin ginsh dan theihill dy vel yn Vun-scoill Ghaelagagh shoh ayn, as teh jannoo dy mie as gaase, bee eh ny smoo doillee ayns y traa ry-heet dy ghoaill ersooyl ee voin.
Roie, va mee cur yn ennym Bun Scoill Ghaelgagh er yn daa vrastyl raad ta Gaelg goll er ynsaghey feiyn laa, agh cha nel yn ennym shen, ennym oikoil er chor erbee, eer dy vel shiu fakin ny focklyn shoh soit ayns yn logo ain, cummey jesh jeant ec Cathy Clugaash!
Son y traa tayn, slesh ScoillValleyKeillEoin ee- hene yn daa vrastyl shoh , as teh fo rick yn ard- er-ynsee, Mnr Bennett. Agh ec y traa tayn, ta shin seyr dy yannoo red erbee ta shin geearree son yn chooid smoo, er y fa dy vel ny Brastylyn Gaelgagh hene ayns y chenn schoill chouds ta ooilley ny brastylyn elley sheese y raad , 5 minnid ersooyl ayns y schoill noa. Ta ooilley ny brastylyn, Gaelgagh as Baarlagh, cheet ry- cheilley ec traa jinnairagh as rish oor fastyr Jeheiney agh shen ooilley! Dy gerrid hig yn traa dy bee Scoill Ghaelagh oikoil ain, ta mee lane shickyr.
Ta quieg paitchyn as feed goll dy scoill as ad er nynsaghey trooid Gaelg ynrican. Ta daa er-ynsee ayn, olteynyn jeh yn Cheshaght shoh, as tadsyn jannoo obbyr yindyssagh, mirrilagh bunnys. Ta Mooinjer Veggey as yn Rheynn Ynsee gobbraghey ry-cheilley dy chur fo-raad shoh, agh she ny ir ynsee adhene ta jannoo yn obbyr creoi kiart, dagh minnid, dagh oor , dagh laa. Sleih dunnal ad!
She scoill lane- Ghaelagh yn scoill shoh, shen dy ghra scoill raad ta ny ynseyderyn gynsaghey dagh cooish, yn clane Coorse Ynsee, trooid Gaelg. Ta un reill my ta shiu rieau goll stiagh ayns ny brastylyn as uss dty Ghaelgeyr- as shen, Loayr Gaelg -eer mannagh vel monney Gaelg eu, jean dy chooid share ! Cha vodmayd jerkal rish ny paitchyn loayrt Gaelg erbee, mannagh vel shinyn cur cheb er. My ta Baarleyryn cheet stiagh dy loayrt rish ny fir ynsee chouds ta ny brastylyn goll er cummal, shegin daue loayrt ayns sonnish, ny ersooyl voish ny paitchyn. Sy toshiaght van reill shoh jeeaghyn red beg trome, agh teh ymmyrchagh dy jarroo.
Mannagh vel ny scollagyn clashtyn sleih elley loayrt Gaelg, oddagh ad smooinaghtyn, nagh vel agh tree Gaelgeyryn aassit er yn Ellan! Ta feme oc geaishtagh rish dagh ooilley sorch dy Ghaelg ; Gaelg co-loayrtyssagh as Gaelg voish y Vible Chasherick, Gaelg ec sleih aeg as shenn sleih, ayns blassyn kiart.
Ec y traa tayn, cha nel agh tasht-fockle scoill ec ny paitchyn son y chooid smoo, as lhisagh yn tasht fockle oc bishaghey beggan er veggan, lurg clashtyn ram sleih loayrt . My shen, ta shin cur failt mooar er Gaelgeyr erbee dy heet stiagh as loayrt rooin, eer dy ghra Fastyr Mie er y raad shaghey.
Ta shin aighoil dy liooar dy vel yn Skimmee Gaelgagh ayns y voayl cheddin neesht, mannagh vel ad gimman mygeayrt voish scoill dy schoill elley. Shen yn possan, fo Phil Kelly, ta gynsaghey paart dy Ghaelg ayns dagh scoill er yn Ellan as ny paraantyn geearree shen. Ta ny paitchyn ayns y scoill ain-hene clashtyn tooilley Gaelg voish yn sleih shoh neesht. Shoh scanshoil- by vie lhien y Vun scoill Ghaelgagh cheet dy ve ny Laare Gaelagh, bun as baare jeh Gaeltaght noa .
Cren sorch dy pharaant ta reih ynsagh Gaelglagh erskyn ynsagh Baarlagh? Reih shinyn, Phil as mish, ynsagh Gaelgagh er y fa dy row shin prowal dy hroggal nyn baitchyn ayns Gaelg shin hene as cha row eh gobbraghey cho mie as va shin jerkal sy toshiaght. Veh kiart dy liooar tra va ny paitchyn aeg agh cho lheah as vad ec scoill va n Ghaelg jarrodit oc. Gyn caarjyn as sleih elley dy loayrt rish, teh doillee agglagh. Va shinyn cheet dy ve litcheragh neesht, smooinaghtyn nagh row eh ooilley feeu as cha row yn Ghaelg cheet lhien.
Van Vun-Scoill Ghaelgagh yn caa ain dy chaghlaa shoh. As teh er chaghlaa eh. Nish ta Kitty, yn inneen ain ta goll gys y Vunscoill, reih dy loayrt Gaelg ayns y thie; cha nel ooilley yn traa, agh foddey ny smoo na vee rieau. Staittyn lhee y Ghaelg. Ta shen cur tooilley bree dan Gaelg ain, as ta eer nyn mac, Ewan, er nghoaill toshiaght dy loayrt rooin reesht ayns Gaelg , yn aght veh tra veh feer aeg roish goll dy schoill.
Dy jarroo, ta ram oyryn ec parantyn elley son reih y Vunscoill Ghaelgagh...agh tad ooilley geearree nyn baitchyn dy ve maynrey. Smie lesh paart jeusyn yn eie jeh ynsagh daa- hengagh. Tad credjal dy jig nyn baitchyn dy ve flaahoil ayns Gaelg as Baarle, as ayns traa, ayns chengaghyn elley, gyn boirey.
Ta sleih elley feer ghraihagh er y Ghaelg hene as tad toiggal dy vel shoh caa yindyssagh dy niartaghey y chengey. Son shickyrys teh foddey ny saasey dy ynsaghey chengeytra tou aeg as clashtyn ee dagh laa ,ny tra tou ny shynney as goll gys brastylyn son sleih aasit un keayrt dagh shiaghtin.
Cre voish ta ny paitchyn cheet? Sy toshiaght haink ad voish feer foddey ersooyl gys y chied vrastyl, tra van brastyl shen currit er bun ec scoill Vallacottier ayns Doolish daa vlein er dy henney. Haink ad voish Jourby, Stondane, Purt ny Hinshey, eer voish Creneash! Tad foast cheet gys Ballakeilleoin voish feer foddey ersooyl; ny smoo jeusyn cheet ayns gleastanyn as er y varroose. Cha nel shoh aashagh dy reaghey, my ta shiu cummal ayns Laksaa, gobbraghey ayns Doolish, as ta paitchey elley ayds goll dy schoill ayns Kionedroghad channah! (Ayns Nalbin vad garaghtee orrin gaccan mychione gimman mygeayrt yn ellan- tad cliaghtey rish gimman ooryn dy roshtyn ny shappyn!)
Foddee dy vel shiu smooinaghtyn nagh nee agh paitchyn ny berchee ta reih shoh y yannoo- agh cha nel shen yn aght. Ta ny paitchyn ad hene er ve troggit ayns ram sorch dy hieyn .Ta ny paraantyn oc voish Mannin, voish Sostyn, voish Nerin, dagh ooilley voayl. Cha nel ny smoo jeusyn Gaelgeyryn adhene, ga dy vel paart dy Ghaelgeyrn ny mastoc. Agh nish ta Gaelg ec ny paitchyn, teh er ny paraantyn dy eiyr orroo as tad jannoo shen, gynsaghey Gaelg ec brastylyn as ayns y thie.
Sy toshiaght, cheayll yn chooid smoo jeh ny paraantyn mychione ynsagh Gaelgagh voish yn possan cloie oc, voish possan cloie Mooinjer Veggey.
My ta fys ayd, tan possan lane-Ghaelagh ec Braddan er ve ayn rish ymmoddee bleeantyn nish. Ta mysh jeih paitchyn eddyr daa vlein as kiare bleeantyn dy eash, cliaghtey goll dagh moghrey. Ta ny paraantyn veih Braddan goaill yindys fakin dy vel ny paitchyn jannoo cho mie ayns Gaelg ec ny possanyn cloie shen; cha nel ad keayney , cha nel ad roie ersooyl; tad toiggal Gaelg as goaill toshiaght dy loayrt Gaelg gyn boirey as lesh bree. Sbastagh dy chur seose shoh tra ta ny paitchyn aarloo son bun- scoill! Agh she reih doillee ry-yannoo; vel eh kiart dy ghoaill paitchey aeg magh ass yn voodeeys echey dy ve ynsit ayns boayl ta 10 meillagh ersooyl voish e hie? Cre mychione e chaarjyn as y lhied? Ta paraantyn boirey mychione reddyn elley neesht... Shegin daue geaishtagh rish sleih elley, Manninee, son y chooid smoo, gra Ogh Tou jummal dty hraa gynsaghey yn chengey marroo shen! Cre mychione gynsaghey Frangish ny red ta ymmodoil dhyt! Agh, bwooise da Jee , cha nel ny shenn barelyn shoh, noi gynsaghey Gaelg, jeeaghyn cho lager as vad bleeantyn er dy henney as ta paraantyn foast arryltagh as dunnal dy liooar dy lhiggey da ny paitchyn oc goaill toshiaght ayns scoill Ghaelgagh.
Cren fa? Voish y toshiaght cha nel shinyn, Mooinjer Veggey as ny fir ynsee er ninsh breag da paraant erbee my-e-kione. Cha row rieau y lhied jehn Ghaelscoill ayn, as cha nel lioar-coonee ain enmyyssit, Scoillyn lane Ghaelgagh as yn aght tad gobbraghey ayns Mannin...foast! Agh mannagh vel oo goaill toshiaght rieau cha bee dty chooish rieau jeant. Tan argid son yn Vun-Scoill shoh cheet voish yn Rheynn-Ynsee as , fy-yerrey, slesh yn Rheynn -Ynsee ny reaghaghyn mooarey er traa ry-heet y Vun scoill Ghaelgagh.
Cren aght haink yn Rheynn Ynsee dy chooney lhien syn aght shoh? Hooar shin cooney mie voish Mnr Rodan hene, yn Shirveishagh Ynsee, as voish Mnr Cain, yn Stiureydeyr Ynsee. Vad toiggal as vad ayns foayr jeh ny barellyn son daa- hengaght.
Ec y traa cheddin va Mooinjer Veggey gobbraghey ayns aght red beg politikagh dy hickraghey tooilley cooney veih yn Rheynn Ynsee. Van Greinneydeyr eh-hene soilshaghey magh yn eie as greinney sleih dy chooney. As va aggyrts mooar er ynsagh Gaeglagh gaase mastey ny parantyn adhene.
Dy yannoo skeeal giare jeh, hie Sheshaght ny Paraantyn gys Y Rheynn Ynsee as dooyrt ad, Ta shin geearree brastyl lane- Ghaelgagh son nyn baitchey. As haink yn freggyrt er- ash daue. My ta shiuish geearree shen, cha nel yn Rheynn Ynsee noi yn eie agh teh erriu geddyn paitchyn dy liooar dy ghoaill toshiaght. Hooar shin 8 paitchey dy ghoaill toshiaght ec y chied vrastyl ayns Scoill Vallacottier. Hooar Mooinjer Veggey ben-ynsee as cooneyder, Julie Matthews as Cathie Clugaash, as ersooyl lhien!
Bwooise da Jee son ny caarjyn ain ayns Nalbin as Nerin as Bretin. Er y fa dy vel ynsagh Gaelgagh as Bretnagh er ve fo-raad ayns ny cheeraghyn shen rish tammylt liauyr, va shin abyl dy vriaght jeusyn mychione ny cliaghtaghyn oc as hooar shin coyrle vie.
Myr sampleyr, vrie shin;
Cren eash ta ny paitchyn ayns ny scoillyn eu goaill toshiaght dy loayrt ayns Gaelg gyn cooney ? Cha row shinyn, ny Manninnee, shickyr cred dy yerkal rish. Dreggyr ny Albinee dy vel shoh croghey er y chengey tad loayrt ayns y thie neesht, agh mannagh row Gaelg oc roie, teh eddyr shey as nuy imbaghyn son paitchey gyn Gaelg dy heet dy ve flaaoil dy liooar dy loayrt mychione yn obbyr echey ayns e hamyr vrastyl echey.
As dy jarroo, nish tan Vun-Scoill ain er ve fo-raad mysh shey imbaghyn, ta shin fakin yn red cheddin. Paitchyn goaill toshiaght dy loayrt ayns Gaelg feiyn laa; (ta mee loayrt mychione ny paitchyn ta shey as shiaght bleeantey dy eash nish.)Tan Ghaelg oc lane jeh marranyn as paart dy Vaarlaghys ny keayrtyn, agh tad arryltagh dy chur cheb as tad gynsaghey tooilley dagh laa. Smie lhieu loayrt Gaelg as cha nel ad rieau gra, Cha noddym! Tan tash- fockle Kitty my neen bishaghey laa lurg laa..
Ta ymmodee feyshtynyn foast ain as yiowmayd ny freggytyn chouds ta shin troailt er yn raad noa shoh. .
Er lhiams dy vel yn Vun-scoill Ghaelgagh boayl mie son paitchyn as by vie lhiam cur moylley dan skimmee son ny reddyn mie jeant oc.
Ta ram ynsagh mie ry-akin ayns y schoill shoh. Son y chooid smoo, ta ny paitchyn ooilley jannoo cho mie as paitchyn ayns scoillyn elley... as tad gynsaghey chengey elley ec y traa cheddin.
Cha nel ny paitchyn aeg eignit dy yannoo SATS ny scrutaghyn buntowshanit oikoil myr shen, tra tad 7 bleeaney dy eash, er y fa dy vel ny scrutaghyn shoh scruit ayns Baarle. Cha nel shin dobberan er shen! (Neem loayrt mychione SATS ec nane- jeig ny samney).
Ta towshanyn scanshoil dy liooar, agh ta shin jannoo ad nyn hene, jeeaghyn er ny paitchyn as yn aght tad gynsaghey as bishaghey- bare lesh dagh ooilley pheiagh shoh.
Ayns nyn lessoonyn, ta ooilley ny paitchyn gynsaghey dy lhaih Gaelg. Tad screeu ayns Gaelg . Cha nel yn lettraghey oc jeeaghyn yindyssagh- agh hig shen- as smie lhieu screeu skeealyn as y lheid. Tad jannoo maddaght ayns Gaelg, goaill ynnyd jeh yn aght tradishoonagh as yn aght noa dy choontey. Ta draneyn feer scanshoil da paitchyn aeg; tad jannoo ad reesht as reesht; yn aght share dy ynsaghey focklyn noa sy toshiaght. Tra teh traa dy gholl dy valley, ta dagh ooilley pheiagh lheimmey seose as kiaulley, Traa dy gholl dy valley chouds teh goll gys y dorrys.
Ayns y nah vrastyl , brastyl Mnr Rogers, tad ooilley er nghoaill toshiaght dy loayrt Gaelg as ta kuse jeusyn bunnys flaaoil. Ta ram focklyn oc channah as ta cooinaghtyn mie oc er ny focklyn noa , er y fa dy vel ad goaill ymmyd jeu dagh laa. Myr samplyer, ta blein 2 er ve gynsaghey mychione feeacklyn son Sheeanse. Ta fys er dagh ooilley phaitchey er ennym ny feeacklyn shoh- ny birraghyn, claare eeacklyn, bleihderyn, yn foaynoo jeu, as reddyn myr shen. Ta shen dy ghra, molars, incisors as y lhied.Tad geddyn ny focklyn shoh magh ass y fockleyr as cur bree daue reesht ayns aght dooghyssagh. Ayns yn aght cheddin, ta Gaelg ny ynseyderyn hene sharaghey neesht .
Ta ny paitchyn gymmyrkey ad hene dy mie as ayns aght cooie. Voish y toshiaght teh orroo ooilley geaistagh dy kiarailagh rish ny ynseyderyn. Ny share tad geaishtagh, ny smoo tad toiggal. Mannagh vel ad jannoo shen, cha nod ad jannoo yn obbyr. Tad feagh dy liooar ayns ny lessoonyn agh ec y traa cheddin ta shin lhiggey yn raad daue dy roie mygeayrt,as gyllagh ayns chengey erbee ec traa cloie as y lheid.
Tan clane ynnyd jeeaghyn jesh. Ta tashbinyssyn yindyssagh ayn as jallooyn as Gaelg ry-akin er ny woallaghyn.
Laa Tinvaal va ram sleih cheet stiagh ayns y halley vooar ayns y scoill son cappanyn dy hey as vad goaill yindys fakin dy row ad ayns Scoill Ghaelgagh. Honnick ad Gaelg er ny woallaghyn, ayns tashbinyssyn, fo jallooyn as obbyr paitchyn, as ayns fograghyn dagh ooilley voayl. Ren paart dy leih gimraa shoh rish sleih elley as cheayll shin reddyn myr shoh. Sbastagh nagh row yn caa shoh ayn tra va mish my phaitchey! Son shicykrys nee yn Vun Scoill Ghaelgagh cooney dy chaghlaa yn keimeeaght jeh ny Gaelj ee hene ayns y traa ry-heet.
Ta mee er ghra shoh roie agh teh scanshoil:Scoan ta mee er ve ayns scoill raad ta ny paitchyn cho maynrey as shoh, as raad ta ny paitchyn maynrey ,ta ny paraantyn neesht er lhiams. Ta ny ynsederyn caarjagh as kenjal. Tad geaishtagh rish ny paitchtyn. Er y fa dy vel ooilley ny paitchyn ayns daa vrastyl veg, ta caa ayn son ny ynseyderyn dy chur traa son dagh paitchey. Ta ennaghtyn mie mygeayrt y scoill- eddyr paitchyn , ynseyderyn as paraantyn. Ta shin ooilley toiggal dy vel eh scanshoil dy bee yn scoill speeideilagh.
Ta scoill er nghoaill toshiaght, as beggan er veggan teh cheet lhien agh ta foast ram reddyn ry yannoo ain.
Dy chur kione er y chooish shoh, by vie lhiam ginsh diu mychione barel ny ghaa ta shin cur tashtey da ec y traa tayn, keishtyn as y lheid, as my ta eiyn eu er shoh, insh dooin, ny samney.
Eer dy vel ny paitchyn ain jannoo dy mie ayns Gaelg ec y traa tayn, ta Baarle ee-hene sleetchal mygeayrt ayns y chorneil, as cha nodmayd shaghney ee! Ayns y traa ry heet, my ta shin geiyrt er ny Albinee, shegin da ny paitchyn ayns Blein Tree goaill toshiaght dy ynsaghey cooishyn trooid Baarle son jeih sy cheead jeh yn traa ynsee as shegin dan traa shen bishaghey, dagh blein derrey Blein Shey, yn blein sjerree, tra nee ad gynsaghey leih jeh ny lessoonyn oc trooid Baarle. Sbastagh shen-ta shen ram Baarle! Chanel shin shirrey shoh agh tan Rheynn Ynsee shirrey eh ! Er yn oyr dy bee scrutaghyn SATS ry -yannoo ayns Baarle ayns blein Shey, teh orrin jannoo yn red cheddin.
Ta mee loayrt mychione shen er y fa dy vel reih ain as she reih doillee tayn- cre cooish, cre lessoonyn, dy yannoo trooid Gaelg as cre trooid Baarle? Myr sampleyr, my reihys shin yn cooish, sheeanse, y ynsaghey trooid Baarle, ta shin cur magh yn chaghteraght dy vel Baarle yn chengey jeinagh, noa-emshiragh. Cre mychione y lheid jeh shennaghys? My ta shin gynsaghey shen trooid Gaelg vel shin gra dy vel Gaelg ee hene cummal mastey ny merriu? As cre mychione ny cooishyn elley? Ogh - teh doillee agglagh.
As loayr mychione yn traa ry-heet, cre mychione freayll seose y Ghaelg, tra vees ny paitchyn shoh shenn dy liooar dy aagail y Vun- scoill, lane jeh Gaelg? Bee ard- scoill ennagh arryltagh dy lhiggey ynsagh Ghaelgagh daue rish oor na ghaa dagh shaiaghtin? Bee ynseyderyn dy liooar ain? Cha nel fys ain er shen foast.
Ayns ny h-Ellanyn Nalbin tra ta ny paitchyn goll dy ard- scoill tad gynsaghey yn chooid smoo jeh ny lessoonyn oc trooid Baarle, eer dy row ad ynsit ayns Vunscoill- Ghaelagagh roie. Ny keayrtyn tad abyl dy ynsaghey cooish na jees ayns Gaelg, as ta shen na share dy veg. Dooyrt fer-ynsee dooin, Ec yn eash shoh, bee paart jeh ny paitchyn va troggit myr Gaelgeyryn tayrn ersooyl voish y Ghaelg oc rish blein ny jees ansherbee;shen yn aght lesh jeigeyryn. Agh creid shoh, hig ny smoo jeusyn er-ash gys y chengey ayns blein na jees. Lhig dooin treishteil dy vel eh kiart.
Er ash gys y traa tayn nish, as red elley ta baghtal dy liooar - Scoan ny saaseyn ynsee ayns Gaelg. Cha nel lioaryn dy liooar ain. Ta shin jannoo nyn gooid share dy eiyrt er yn Choorse Ynsee Ashoonagh agh keayrtyn cha nod eh ve jeant.
Shen red ta shin geearree voish oltaghyn yn Cheshaght shoh. ;coon lhien cur Gaelg er lioaryn! Ec y traa shoh by vie lhien gra Gura mie ayd da dagh ooilley pheiagh ta cur Gaelg er lioaryn er nyn son; obbyr niartal. My verragh daeed dy Ghaelgeyryn Gaelg er un lioar y pheesh dagh blein, veagh lioaryn dy liooar ayn son skeeal noa dagh shiaghtin ayns Brastyl Nane! Shoh jerrey yn aghin agh my tou arryltagh dy chooney lhien, insh dooin ny sanmey.
Dagh blein, bee feme ain er saaseyn noa. Agh ayns aght ennagh, foddee nagh vel shoh cho agglagh as teh jeeaghyn sy toshiaght. Ayns brastylyn tradishoonagh ta paitchyn gynsaghey bunnys dagh ooilley red voish lioaryn as ta shen feer vie. Cha nod eh ve myr shen marin. Shegin dooin aasmooinaghtyn er yn aght ta paitchyn gynsaghey. Nish ta shin cummal ayns eash lectraneagh, ta ram greieyn niartal dy chooney sleih dy ynsaghey, my tou toiggal yn aght tad gobbraghey! Ayns ny brastylyn ry- heet, foddee dy bee CD ROMyn as DVDyn cheet dy ve cho scanshoil as lioaryn. Cha nel y lhied jeh CD costal ram argid dy yannoo as tad aashagh dy yannoo coipyn jeh. Shegin dooin smooinaghtyn er stoo myr shen son y traa ry-heet. Agh ec y traa tayn she tooilley lioaryn sy `Ghaelg ta shin shirrey.
Shen dy liooar eisht. Ta mee er ve rouailley mygeayrt red beg, agh, nish foddee dy vel tooilley fys eu er yn aght tan chengey ain goll er aavioghey ayns scoill. Er lhiams dy vel eh traa dy lhiggey da ny paitchyn adhene loayrt ny goaill arrane rish minnid ny ghaa. Gura mie ayd , Phayl son jannoo ny jallooyn- er lhiams nagh vel Coonceil ny Gaelgey er jeet er yn Gaelg son Power Point Presentation foast agh tra vees yn raa shen ayn, insh dou my sailt!
Annie Kissack
Ugh cha nee, boirey er lheh - Vel shoh jerrey Jishag y Nollick?
Lurg fogrey trome cooishagh veih loayrtagh yn Laplan dy vel Jishag y Nollick er chee cur seose livrey nastaghyn Nollick ta olteynyn Tinvaal son ronsaghey y chooish ayns resoonaght egin sy vee shoh cheet.
Ayns myn-choontey feer trean hoilshee Jishag y Nollick magh dy vel slattyssyn geyre noa yn Oarpey er sauchys-sleayd kianlt rish bun neychouyragh currit er linnaghyn stiuree currym feeaih Loghlinagh jannoo brock da'n chooish echey. "Ta mee cailt" dooyrt eh lesh trimshys!
Dooyrt Ard Shirveishagh Richard Corkill nagh beagh Coonceil ny Shirveishee fo'n rick echey er y chooish agh, v'eh goll er ... as er, as er, as er ... ga dy row ennaghtyn echey da Jishag y Nollick smooinee eh dy row polasee y reiltys kiart dy liooar.
Va Shirveishagh son y Tashtey Alan Bell bunnys shickyr dy beagh traaghyn seyrey cleaynagh keesh ry-gheddyn my vees Jishag y Nollick shickyraghey dy vel ny turrysyn oie'll Voirrey echey kianlt rish dellalys skibbyltee boghtey agh va'n Turneyr Theayagh cur raaue dowin noi yn coorse shoh.
Va imnea ec OKF Rosien, Quintin Gill dy lhisagh Jishagh y Nollick cur yn ennym echey heese dy tappee son Thalloo Jiass noa my t'eh son cheet ny haaue. Va Shirveishagh son Eirinys, John Rimington, shirrey er ny caarjyn echey eh hene y ghoostey tra haink yn resoonaght gy kione.
Va Caairliagh Post Ellan Vannin, Edgar Quine, goaill taitnys veih'n naight gra dy beagh dellalys Jishag y Nollick feer scanshoil da'n chummey sauail son y chirveish faase livrey mynjeigyn ayns Mannin. Va OKF Maayl David Cannan credjal dy beagh yn lhiasaght jeadys noa ayns Jorby slane yindyssagh son ynnyd noa da Jishag y Nollick, agh my ta Mnr Nollick shickyr dy vel eh son cur seose bee pairk ny beiyn feie boayl vie son ny feeaihee Loghlinagh echey.
Agh va Shirveishagh RRYayCh Pam Crowe ayns corree jiarg kyndagh rish y naight - ceau millioonyn dy phunt er chimlee feer vooar faggys da Doolish v'ee jerkal rish mynjeigyn mooar erskyn insh mleeaney.
Va feanish gyn shickyraghey ec Peddyr Karran dy vel yn mappeear Rooshagh er hliawney stiagh ayns keirdlann Laplan Jishag y Nollick as v'ad son ymmydey shirveish y Nollick son smuggleragh argid sollagh stiagh ayns Mannin.
Va John Houghton geearree feddyn magh my va kied obbyr ec Jishag y Nollick as mannagh vel vel Manninagh ayn lesh ny qualeeaghtyn kiart son jannoo yn obbyr - ta shin credjal dy beagh cummey Andrew Douglas OKF kiart son ny currymyn shoh. Va Shirveishagh Spoyrt David Cretney er chee cur fys magh er dellal queig blein va kiangley Possan Ratchal Rudolf Jishag y Nollick da ratch sleayd TT er lheh myr ayrn braew jeh'n eailley TT noa.
Nee'n resoonaght egin sheeyney magh rish ooryn as ooryn as gyn ouyrys hig eh gy kione lesh bing reiht elley currit er bun vees jeeaghyn er drogh stayd Jishag y Nollick. Nee'n bing cur skeeal er ash da Tinvaal lurg t'ee er ronsaghey dy dowin caaghyn braew yindyssagh son olteynyn dy gholl er turryssyn ass Mannin. Ec y traa shen hig Sostynagh ard-wannalagh stiagh dy cheau argid erskyn towse as ec traa ennagh 'sy traa ry-heet nee peiagh gra "cre 'sy theihll va jeant son Jishag y Nollick!"
Naight Tinvaal elley - hug Eaghtyrane Tinvaal Noel Cringle ny leshtalyn shoh echey magh moghrey jiu. T'eh er ve eignit cloie Tinvaal 'Cheet nyn Jiarn' y scryssey er y fa nagh row tree deiney creeney ry-gheddyn.
Phillie
#