Naight Radio Vannin 2001 - Brian Stowell
Naight Radio Vannin - Manx Radio News 10.1.01
Ammunition in Islands Waters Claim
The Isle of Mans Minister for Agriculture, Alex Downie, is calling for an enquiry into claims that up to 6,000 rounds of heavy ammunition contaminated with depleted uranium could be in the seas around the Isle of Man.
Ta Shirveishagh Eirinys Ellan Vannin, Alex Downie, shirrey brialtys mychione aggyrtyn dy vel seose dys shey thousane dy runtyn jeh tashtey-caggee trome, sollit lesh urraanium leodit, nyn lhie fon cheayn mygeayrt y mysh Ellan Vannin.
Dooyrt Alex Downie dy nhegin dan Çhirveishaght Choadee Ghoaldagh ginsh craad ren shligganyn çheet neose tra hie ad er lunney veihn reayn-cliaghtee ayns Kirkcudbright. Chammahs shen, shegin feddyn magh row urraanium leodit erbee ayns ny shligganyn.
Ta sleih feiyn Oarpey boirit nish mychione urraanium leodit neayrs veh grait dy dug y stoo shoh baneaghey-folley da sidooryn va caggey ayns ny Çheeraghyn Balkanagh.
Ta Mainshtyr Downie credjal dy nhegin feddyn magh vel gaue dan claynt çheet veih shligganyn ta nyn lhie faggys da slyst-marrey Vannin.
Dooyrt Tim Craine dy row eh inshit da Reiltys Vannin kiare bleeaney er dy henney nagh row shligganyn urraanium lhiggit boayl erbee çheu-mooie jeh bunkeryn ec y reayn-lhiggee ec Eskmeels ayns Nalbin. Cha row agh tashtey-caggee cadjin goll er ymmydey çheu-mooie jehn reayn hene, va lught yn Çhirveishaght Choadee Ghoaldagh gra.
Dooyrt Mnr Craine dy beagh aggyrtyn dy row shligganyn urraanium lhiggit sy cheayn goll er ronsaghey.
Isle of Man Post Office
The Isle of Man Post Office will not be changing its name in the immediate future, although the issue is being considered.
Cha bee Oik Postagh Ellan Vannin caghlaa yn ennym echey roish foddey, ga dy vel y chooish shoh goll er resooney.
Ayns y Reeriaght Unnaneyssit, tan ayrn co-chorpagh jehn Phost Reeoil caghlaa yn ennym echey dys Consignia, agh cha bee yn ennym shen ry-akin er ny straiddyn.
School Terms
There is no plan to change the school year into six terms on the Isle of Man.
Cha nel sleih kiarail caghlaa yn vlein-scoill dys shey imbaghyn ayns Mannin.
Dooyrt y Shirveishagh Ynsee, Steve Rodan, dy vel y chooish shoh goll er resooney sy Reeriaght Unnaneyssit lurg da tuarystal çheet magh vayns foayr jeh shey imbaghyn.
Cha nel Mnr Rodan credjal dy vel paarantyn ny ynseyderyn laccal y lheid ayns Mannin. Chammahs shen, ta reddyn er-lheh ayn Mannin ta noi caghlaa dys shey imbaghyn sy vlein.
She eie arganagh tayn, as ta Mnr Rodan shirrey feanish roish caghlaa reddyn va currit er bun foddey er dy henney.
Claim that Local Authorities are Ignored.
Its been claimed that the Government can ask local authorities for their opinions, and then ignore them.
Hie eh er aggyrt dy vod y Reiltys shirrey barellyn veih lughtyn-reill ynnydagh as eisht shaghney ny barellyn shen.
Ta Barrantee Skylley Carmane shirrey barellyn veih lughtyn-reill elley mychione jeeaghyn ny haink magh ass co-choyrlyn reiltys da tooilley sleih.
Hie un çhaglym er cummal hannah. Ec yn çhaglym shen, va sleih gennaghtyn greesit dy liooar dy reaghey çhaglym elley.
Dooyrt y Caairliagh jeh Barrantee Skylley Carmane, John Kennaugh, nagh vel y reiltys cur geill da barellyn ny lughtyn-reill ynnydagh lurg geddyn coyrle veih ny lughtyn-reill shen.
Naight Radio Vannin 17.1.01
National Holiday refused.
The Government has steered clear of declaring January 2nd a National Holiday.
Tan Reiltys er shaghney gra dy bee yn nah laa jeh Jerrey Geuree ny Laa Seyr Ashoonagh, ayns onnor jeh Illiam Dhone, y graihder-çheerey Manninagh va er ny lhiggey gy baase ec Cronk y Chroghee ayns Balley Chashtal.
As eshyn freggyrt feysht veihn Oltey Kiare as Feed son Doolish Twoaie, Bill Henderson, dooyrt yn Ard-shirveishiagh Donald Gelling dy beagh Manninee goaill soylley jeh jeih Laa Seyr Banc mleeaney, jees ny smoo na ayns Sostyn, Bretin as Nalbin.
Cha ren Mnr Gelling çhebbal dy yannoo laa seyr banc elley, as hug eh faaue nagh beagh sleih coontey monney jeh caghlaa nane jeh ny laghyn seyrey banc tayn hannah gys Laa Illiam Dhone.
Ren sleih ta gobbraghey dan Reiltys, ren ad geddyn yn nah laa jeh Jerrey Geuree myr laa seyr mleeaney - she laa seyr ard chied vayn, laa seyr brash sy Chegeesh Ommidjagh.
Ramsey Marina
Ramsey Commissioners are not in favour of a referendum on plans for development in Ramsey, and are confident they still have backing for a marina.
Ta Barrantee Rhumsaa gra dy vel ad er smooinaghtyn dy dowin mychione gagh cooish-voirey ren çheet veihn phossan-traastey Rhumsaa noi Lhiasaghey Noiennaghtagh. Ta ny Barrantee braew shickyr dy vel y theay foast ayns foayr jeh ny treealtyssyn oc son marina myr ayrn jeh aa-vioghey yn balley.
Tan possan-traastey gra nagh vel ny Barrantee er resooney magh ymmodee cooishyn, gollrish jannoo list dy hosheeaghtyn son y balley, lhiasaghey thalloo theayagh as ram cooishyn elley. Tan possan-traastey shirrey refrane mychione plannyn ny Barrantee.
Agh ta ny Barrantee gra dy vel ad er ghoaill (ny tad goaill) ayns laue ooilley ny cooishyn tan possan-traastey gimraa. As, ansherbee, bee brialtys theayagh ayn roish my vees red erbee goll er troggal.
As tan Barrantagh Charles Caine nagh vel ny Barrantee lowit dy reaghey refrane sy valley. Ansherbee, teh credjal dy row caa dy liooar ec sleih dy ghra ny vad smooinaghtyn.
Prison Site Debate
The controversy about the siting of the Islands future prison is to hit the floor of Tynwald next month.
Bee yn arganys mychione y boayl hed pryssoon noa Vannin er troggal, bee eh ry chlashtyn ayns Tinvaal yn çhiaghtin shoh çheet. Hed y chooish er ronsaghey ec politickeyryn yn Ellan ayns Toshiaght Arree. Ta Shirveishagh Cooishyn Thie, Allan Bell, shirrey coardailys e cho-pholitickeyryn dy chur y pryssoon noa ec Ballafletcher ayns Skeerey Vraddan.
Hannah, ta tree shirveishee er ghra dy vel ad noi treealtys Vnr Bell, agh ta eshyn shickyr dy bee yn chooid smoo jeh olteynyn Tinvaal ayns foayr jeh.
Extra Funds for DHSS
Tynwald has approved extra money for the Department of Health and Social Security.
Ta Tinvaal er choardail dy chur tooilley argid (millioon dy lieh punt) da Rheynn Slaynt as Shickyrys y Theay.
Tan Shirveishagh, Claire y Christeen, gra dy vel y Rheynn ayns feme jehn argid dy eeck son kiarail mysh surransee shegin goll magh ass yn Ellan son lheihys.
Naight Radio Vannin 24.1.01
Debate on Tynwald Management Committee
The House of Keys is to decide whether two of its members should be sacked from the influential Tynwald Management Committee.
Tan Kiare as Feed goll dy reaghey vees daa oltey jehn Chiare as Feed ceaut magh ass bing niartal, she shen, Bing Reirey Tinvaal. Haink treealtys veihn oltey son Doolish Hiar, Phil Braidwood, dy lhisagh Mainshtyr Walter Gilbey as Benainshtyr Hannan ve ceaut magh ass y ving. Va queig olteynyn jeig jehn Chaire as Feed ayns foayr jehn treealtys shoh.
Ta shoh ayrn jehn arganys mychione yn Olloo St John Bates, Cleragh Tinvaal, as eh girree ass oik er y gherrid. Yn çhiaghtin shoh chaie, dooyrt queig olteynyn jeig jeh Tinvaal dy lhisagh St John Bates tannaghtyn myr Cleragh Tinvaal, agh cha row Bing Reirey Tinvaal ayns foayr jeh shen. Tan arganys goll er.
Constitution Bill
Onchan MHK Geoff Cannells Constitution Bill has been defeated.
Va Billey Bunraght Geoff Cannell, oltey jehn Chiare as Feed son Skyll Connaghyn, currit fo haart as oltyn y villey goll er ronsaghey. Ta Geoff Cannell credjal dy row e villey currit fo haart kyndagh rish yn ard-reihys vees ayn ayns Mee Houney.
Van billey shoh kiarail dy beagh y theay reih olteynyn y Choonseil Slattyssagh, as cha beagh yn Aspick lowit dy votal ayns Tinvaal myr oltey nagh jagh er reih.
Agh, ec y traa tayn, tan chooid smoo jeh olteynyn Tinvaal ayns foayr jeh ynnyd Agglish Hostyn ayns Reiltys Vannin. Ta Geoff Cannell gra dy vel e cho-pholitickeyryn lhiettal red vees taghyrt sy jerrey, gyn ourys.
Concern for Marine Drive
A member of the House of Keys is repeating his concens about the safety of the Marine Drive.
Tan oltey jehn Chiare as Feed son Doolish Twoaie, Bill Henderson, gra reesht dy vel eh smooinaghtyn nagh vel Imman ny Marrey sauçhey. Teh gra nagh lhisagh eh goll er fosley myr raad theayagh.
Shoh raad ta goll erskyn ny eayninyn eddyr Kione Ghoolish as Purt Soderick. Tan Rheynn Arraghey smooinaghtyn mychione lhiggey da sleih gimman carbid er Imman ny Marrey chouds ta Shenn Raad Valley Chashtal goll er caghlaa. Chouds tan obbyr shoh fo raad, bee eh cur olk mooar er y traaght goll eddyr Doolish as y jiass. Myr shen, bee feme er raad elley chammah as Shenn Raad Valley Chashtal as foddee dy bee Imman ny Marrey cooie da shen.
Agh ta Mainshtyr Henderson gra dy vel tuill vooarey ayns Imman ny Marrey nish lurg obbyr dy eddyn magh vel y raad shoh sauçhey. As teh gra dy vel cleighyn-scarree er Imman ny Marrey ayns stayd gaueagh. Teh smooinaghtyn dy lhisagh Imman ny Marrey ve faagit myr boayl ta sleih goaill soylley jeh. Lhisagh reddyn elley goll er jannoo dy eaysley doilleeidyn-traaght.
Dave Jefferies Decision
TT rider Dave Jefferies is due to decide soon on whether hell take part in the TT races this year.
Bee yn markiagh TT ard-ghooagh, Dave Jefferies, bee eh gra roish foddey vees eh goaill ayrn ayns ny ratçhyn TT mleeaney ny dyn. Tan Rheynn Turrysid er ghra dy vel ad er jebbal tooilley argid da dy chleayney eh erash gys y TT. Ta Dave Jefferies er chosney yn varriaght shey keayrtyn sy TT. Nurree, dooyrt eh nagh beagh eh çheet reesht. Agh nish, foddee dy bee eh caghlaa yn aigney echey kyndagh rish doilleeid bentyn rish e chonaant lesh ny failleyderyn echey ec y traa tayn.
Bee Dave Jefferies gra cred teh goll dy yannoo ayns shiaghtyn dy hraa.
Naight Radio Vannin - 25.1.01
MEA and Power Cuts - Lught-Reill Lectraghys Vannin as Giarrey Pooar
The Manx Electricity Authority is confident there wont be a repeat of the power failure on Sunday 21 January.
Ta Lught-Reill Lectraghys Vannin shickyr nagh bee giarrey pooar reesht gollrish y fer haghyr Jedoonee, y chied laa as feed jeh Jerrey Geuree.
Dooyrt yn Ard-Reiragh Mike Proffitt dy ren coarys-coadee ayns Blackpool ayns Sostyn giarrey yn lectraghys, er y fa dy ren eh gaghtey ny smoo tappee nan coarys-coadee ayns Mannin tra haink foill rish ayns caabyl ayns Mannin.
Ta Lught-Reill Lectraghys Vannin gra nagh orroosyn van loght dy row assee jeant dan chaabyl.
Dooyrt Mainshtyr Proffitt dy daink shoh rish lurg ronsaght tree laa.
Call for Chief Ministers Sacking - Aggyrtys dy Nirreeys yn Ard-Shirveishagh ass Oik
There have been calls for the removal from the Tynwald Management Committee of the Chief Minister as well as two Members of the House of Keys.
Va aggyrtyssyn veih olteynyn yn Chiare as Feed dy lhisagh yn Ard-Shirveishagh, Donald Gelling, ve ceaut magh ass Bing Reirey Tinvaal, chammah as daa oltey jehn Chiare as Feed, Walter Gilbey (Glion Faba) as Hazel Hannan (Purt ny h-Inshey).
Lurg resoonaght liauyr, syn ynnyd jeh ceau magh yn troor shoh, choard yn Kiare as Feed dy lhisagh Bing Reirey Tinvaal loayrt rish yn Olloo St John Bates reesht dy phrowal dy chleayney eshyn dy hannaghtyn myr Cleragh Tinvaal. Ghow yn slane argane toshiaght tra dooyrt Bing Reirey Tinvaal dy jinnagh ad pointeil Benainshtyr Marilyn Cullen myr Lhiass Chleragh Tinvaal. Haink eh magh dy dinsh St John Bates da David Cannan, caairliagh y ving, dy jinnagh eh girree as yn oik echey myr Cleragh Tinvaal dy beagh Marilyn Cullen pointit myr Lhiass Chleragh. Cha dinsh David Cannan shoh da olteynyn elley yn ving as vad goaill yindys tra dirree St John Bates ass oik. Tan argane goll er.
OECD Forum on Tax - Forym OECD mychione Keeshyn
The Isle of Man has been invited to take part in the Global Forum on Taxation run by the Organisation for Economic Co-operation and Development.
Ta Mannin er ngeddyn cuirrey dy ghoaill ayrn sy Forym-Cruinney mychione Keeshyn, ta goll er reaghey ec yn Reagheydys ry hoi Co-obbraghey Tarmaynys as Lhiasaghey.
Ta Mannin er ngeddyn yn cuirrey shoh er y fa dy vel Reiltys Vannin arryltagh dy chaggey noi cliaghtaghyn-keesh ta jannoo assee, ta lught yn OECD gra.
Tan Ard-Shirveishagh Donald Gelling cur failt roish yn cuirrey shoh.
Ta çhaghteryn jeh Reiltys Vannin kiarail goll gys y nah haglym jehn Forym-Cruinney er y nah laa yeig jeh Mee Vayrnt.
Naight Radio Vannin 7.2.01
Wreck of Karianda Located
A vessel owned by the same company as the Solway Harvester has been located at the bottom of the sea.
Ta saagh lesh y colught cheddin as slesh y Solway Harvester er ve feddynit ec bun ny marrey, magh ass slyst-marrey hiar Nalbin.
Y skimmee jeh troor er y Karianda, hie ad er sauail liorish etlan-cassee lurg dan taagh goll fo ec kione ny bleeaney shoh chaie.
Ec y traa shen, dooyrt ad dy row ad aighoil dy ve bio. Neayrs y traa shen, ta fer jehn skimmee er ghra dy row y baatey currit fo jeh yioin.
IT Village for Jurby
Jurby Commissioners are calling for greater speed over a proposed IT village.
Ta Barrantee Yourby laccal tooilley bree ayns cur er e hoshiaght treealtys son cur er bun balley beg çhaghnoaylleeaght-fysseree ec Jourby, lesh thieyn as pairk-dellal.
Ta plannyn liorish y fer-dellal Graham Ferguson Lacey er ngeddyn coardailys ny barrantee, agh y Caairliagh jehn voayrd ynnydagh, John Lyall, ta eshyn gra nagh vel Rheynn Reiltys Ynnydagh as y Çhymmyltaght er nobbraghey jeean dy liooar er ny plannyn. Ta Mainshtyr Lyall gra dy nhegin aavioghey Jourby, as teh credjal dy nhegin geill y chur da ny plannyn shoh dy tappee.
Air Traffic Control
Privatising air traffic control services in the United Kingdom would have an immediate impact on the Isle of Man.
Ta argane sy Reeriaght Unanneyssit mychione preevaadjaghey ny shirveishyn
stiurey traaght-aer. My hed ny shirveishyn shoh er preevaadjaghey, bee eh jannoo er yn Ellan dy çhelleeragh, coardail rish Stiureyder Purt-Aer Roonysvaie, Philip Pain.
Dooyrt Philip Pain dy vel spoar-aer yn Ellan goll er coontey myr ayrn jeh spoar-aer yn Reeriaght Unnaneyssit, ga dy vel fir-stiuree ayns shoh freggyrtagh son Ard-Stiuree Phurt-Aer Roonysvaie.
Chammahs shen, ta sleih ennagh er ninsh dan Reiltys Goaldagh dy vel ad boirit mychione yn sauçhys jeh coarys-stiuree noa yn cho-earrooder Swannex. Agh ta Mainshtyr Pain gra nagh lhiass da sleih goaill aggle roish genney sauçhys.
Agh teh gra dy bee red erbee vees taghyrt sy Reeriaght Unnaneyssit jannoo er troailtee-aer veihn Ellan.
Interception of Communications Bill
New legislation would mean that communications would only be intercepted in the most substantial issues.
Geiyrt er Sostyn, ta Mannin er çhee cur bree da slattys niartal noa vees cur yn ablid da fir-reiltys dy yeeaghyn er çhaghteraghtyn preevaadjagh jeh sorçh erbee. Coardail rish yn Çhirveishagh Cooishyn Sthie, Allan Bell, cha bee yn reiltys goaill ymmyd jehn phooar shoh agh ayns cooishyn feer trome-chooishagh. Teh gra dy vel coadaghyn sy clattys noi drogh ymmyd jeh. As ta fer-reaghee seyr pointit dy reayll rick er yn aght vees ymmyd jeant jehn clattys noa.
Depleted Uranium Shell Testing
The UK Government has assured the Manx Government over the safety of depleted uranium shell testing close to the Island.
Ta Oik Sthie yn Reeriaght Unnaneyssit er ninsh da Reiltys Vannin nagh jig gaue ass prowal shligganyn as uraanium leodit ayndoo faggys da Mannin.
Hie lheid ny wappinyn shen er lhiggey veih ynnydyn ec Eskmeals ayns Cumbria as ec Kirkcudbright, cur yn olk orroosyn ta boirit mychione yn assee tad jannoo.
Naight Radio Vannin 14.2.01
A claim that Manx National Heritage is losing money
A member of the House of Keys, John Houghton, claims that Manx National Heritage is losing money at an ever-increasing rate.
Tan oltey jehn Chiare as Feed son Doolish twoaie, John Houghton, gra dy vel Eiraght Ashoonagh Vannin coayl ny smoo as ny smoo argid. Teh shirrey red ennagh dy ve jeant dy chur kione er coayl argid.
Ta Mainshtyr Houghton geiyrt er feysht veih oltey elley jeh Tinvaal, Peddyr Karran, mychione Thie Vanannan as argid goll er coayl ayns shen.
Ta Mainshtyr Houghton gra nagh vel eh boirit mychione yn aght ta ynnydyn Eiraght Ashoonagh Vannin goll er stiurey. She cooishyn argidoil nyn lomarcan teh boirit mychione.
Agh ta Caairliagh Sheckteragh Thie Tashtee Vannin, Martin Moore, gra nagh vel Mainshtyr Houghton toiggal yn oyr dy vel Eiraght Ashoonagh Vannin ayn. Cha nee colught-dellal tayn as cha row eh rieau myr shen.
Ta Mainshtyr Moore gra dy vel y speedeilys jeh strateysh Eiraght Ashoonagh Vannin ayns ny jeih bleeany sjerree ry akin: ta tooilley turrysee er jeet dys Mannin, as chammah as shen, hooar Mannin foayssyn neu-yeeragh veihn strateysh shen. Teh gra nagh ren Eiraght Ashoonagh Vannin rieau freayll e cooishyn argidoil follit.
Minimum wage
Member of the House of Keys Pam Crowe says a minimum wage of £5 per hour could have damaging effects.
Tan oltey jehn Chiare as Feed son Rosien, Pam Crowe, gra dy noddagh faill sloo jeh queig punt syn oor jannoo jeeyl dy beagh shen çheet dy vel yn leigh.
Tee credjal dy noddagh jeeyl ve jeant da colughtyn beggey dy beagh ad eginit dy eeck queig punt syn oor, er yn chooid sloo, da sleih gobbraghey daue.
Tan Kiare as Feed resooney billey ry hoi faill sloo ec y traa tayn, agh cha nel ad er reaghey yn faill sloo dy myn.
Ta Benainshtyr Crowe credjal nagh vel adsyn ta shirrey queig punt syn oor toiggal cred oddagh taghyrt dy beagh shen jeant ny leigh.
New police station
A new police station could be built in Lower Douglas.
Oddagh stashoon noa son ny meoiryn-shee goll er troggal ayns Straid Lord ayns Doolish. Tan Shirveishagh Cooishyn Sthie, Allan Bell, shirrey kied veih Tinvaal shen y yannoo. Veagh y stashoon noa costal mysh millioon punt.
My hed y stashoon er troggal, bee shoh yn chied cheayrt vees stashoon beayn ec ny meoiryn-shee ayns Doolish Heese neayrs van shenn stashoon ayns Straid y Chrink dooint feed blein er dy henney.
Tan Scruteyr Gary Roberts gra dy nhegin da ny meoiryn-shee feddyn tooilley spoar.
Capital expenditure approval sought
Tynwald will be asked to approve capital expenditure totalling just under 5 million pounds.
Yn çhiaghtin shoh çheet, bee shirveishee shirrey er Tinvaal kied y chur daue dy cheau bunnys queig millioon punt myr bun-argid.
Y red smoo costal, bee shen yn Unnid Shickyr son sleih aeg ec y White Hoe. Tan Rheynn Slaynt as Shickyrys y Theay shirrey mysh daa villioon punt dy hroggal yn Unnid Shickyr.
As nee yn Shirveishagh Ymmyrkey soilshagh plannyn e rheynn dy cheau 1.7 millioon punt er Ayrn Jees jehn phiob vooar eddyr Doolish as Stondane son skeym IRIS.
Nee yn Shirveishagh Cooishyn Sthie, Allan Bell, loayrt mychione treealtys dy chaghlaa troggal ayns Straid Lord, Doolish, dys stashoon meoiryn-shee.
As nee yn Shirveishagh Eirinys, Alex Downie, shirrey argid dy cheau er pairk-gleashtan ec Glion Silverdale.
Naight Radio Vannin 21.2.01
Backing for budget
The Islands politicians have given their backing to the budget.
Ta politickeyryn Vannin er choardail rish y chlaare argidoil.
Lurg dan Çhirveishagh Tashtee, Richard Corkill, cur coontey jehn chlaare argidoil, ren olteynyn jehn Chiare as Feed votal nuy-jeig gys nane ayns foayr jeh. She yn oltey son Purt ny h-Inshey, Hazel Hannan, yn ynrican oltey ren votal noi.
Ooilley ny h-olteynyn jehn Choonseil Slattyssagh vayn, ren ad votal ayns foayr jeh.
Art Ship
An Art Ship from Germany might come to the Island at this years TT.
Foddee dy jig Lhong-Ellyn dys Mannin veihn Ghermaan ec traa yn TT mleeaney.
Haink shen dy ve ny smoo liklee as sleih kiarail burtey yn lhong, y Stubnitz, ec Purt ny h-Inshey chouds vees Feailley yn TT fo raad.
Bee yn Stubnitz jannoo turrys trooid yn Cheayn Twoaie as Mooir Vannin, çhebbal ynnyd floateil son kiaulleeaght as ellyn. Tan Co-reagheyder, Norbert Biba, treishteil dy vod ny doilleeidyn ta foast ayn, dy vod ad goll er reaghey. Ta fys echey nagh vel monney traa faagit, agh teh jeean dy chur yn çhalee er oi. By vie lesh cur lesh y lhong dys Gammanyn ny h-Ellanyn ayns Jerrey Souree, ga dy vel sleih ayns Rotterdam geearree geddyn y lhong myrgeddin.
Depleted uranium weapons
The Celtic League is to protest to the UK Government about renewed depleted uranium weapons testing.
Bee yn Commeeys Celtiagh gaccan rish Reiltys y Reeriaght Unnaneyssit mychione prowallyn noa jeh wappinyn as uraanium leodit ayndaue. Y laa jea, hie shligganyn er lhiggey stiagh sy cheayn veih Dundrennan, faggys da Kirkcudbright. Ta reayn-caggee ayns shen, queig meeiley as feed my hwoaie veih Mannin,
Shoh yn chied cheayrt hie shligganyn goul-rooragh er lhiggey neayrs hoig sleih dy vel boandey eddyr oc as kahngyr, foddee. Tan Commeeys Celtiagh er nyannoo faghtys noi lhiggey ny shligganyn roish shoh.
Castletown parking
Police are delighted with the response to the parking survey in Castletown.
Ta ny meoiryn-shee ayns Balley Chashtal gra dy vel ad jeant bwooiagh liorish yn earroo dy leih ren goaill ayrn ayns towshan-pairkal sy valley ec y jerrey jehn vlein shoh chaie. Va ny shlee na tree feed ferrym ass keead lhieent seose as currit erash. Va ymmodee cummaltee jehn valley er ve gaccan mychione pairkal anleighalagh, doilleeid ayns roshtyn buill, as carbid goll trooid ny straiddyn coon.
Yn Sarjant Boodeeys, Mike Allen, meoir-shee ayns Balley Chashtal, teshyn gra dy dooar ad magh veihn towshan nagh vel spoaryn-pairkal cooie dy liooar sy valley. Hed laueyn er cur gys y doilleeid shoh. Agh smooinee freggyrtee ennagh nagh row ny meoiryn-shee gaghtey lajer dy liooar noi pairkal anleighalagh.
Armed police at Hilton
Armed police went to the Hilton Hotel in Douglas yesterday.
Hie meoiryn-shee armit gys y Thie-Oast Hilton ayns Doolish jea. Cheayll ad skeeal dy row dooinney ayns shamyr ec y thie-oast er ny vaggyrt lesh gunn-laue, foddee.
Ghow ny meoiryn-shee seose daa ghooinney va er nyn gur lesh gys ard-stashoon ny meoiryn-shee. Cha dod ny meoiryn-shee feddyn gunn erbee sy thie-oast.
Lurg tammylt, hie yn daa ghooinney er seyrey as veh jeeaghyn dy row shen y jerrey jehn chooish.
Naight Radio Vannin 27.2.01
More on Foot and Mouth Disease
Its too early to say whether the foot and mouth crisis will affect sporting events in the summer in the Isle of Man.
Tan Shirveishagh Eirinys, Alex Downie, credjal dy vel eh ro leah dy ghra jean y gorley crubbane as beeal ayns Sostyn cur yn olk er jees jeh ny h-immeeaghtyn-spoyrt ayns y tourey ayns Mannin.
Cur lesh coonlagh veihn Reeriaght Unnaneyssit dy yannoo bundeilyn-coonlee dy chur mygeayrt y choorse-TT, ta shen currit sheear dy leodaghey yn gaue jeh skeayley yn gorley crubbane as beeal gys Mannin.
Sleih veih ashoonyn vees goaill ayrn ayns Gammanyn Natwest ny h-Ellanyn ayns Jerrey Souree, ta Mainshtyr Downie gra dy vel ad boirit kyndagh rish y gorley shoh. Er yn oyr shen, shegin da dy chooilley nhee ve jeant dy reayll yn Ellan seyr veihn ghorley.
Glass to be recycled on Island
Glass will no longer be sent off the Island to be recycled.
Cha jed glenney er cur ersooyl veihn Ellan dy gholl er aachoorsal sy traa ry heet.. Bee colught Corlett ec Balley Keeill Eoin gaachoorsal glenney, caghlaa eh gys stoo-troggal.
Tan Rheynn Reiltys Ynnydagh as y Çhymmyltaght gra dy vel shoh ny lhiasaghey scanshoil, bentyn rish cooishyn argidoil as cooishyn-çhymmyltaght. Bee yn Rheynn cooney lesh colught Corlett.
Chammah as shoh, bee yn Rheynn ronsaghey çhymsaghey stooghyn oddagh goll er aachoorsal veih pemmadyn çheu-mooie jeh thieyn.
Tan Shirveishagh Walter Gilbey gra dy vel ablid yn Ellan dy ghellal rish yn glenney echey hene soilshaghey dy vel y Rheynn echey cooilleeney ny deanyn-çhymmyltaght eck.
Poortown Quarry Blasting
The Department of Transport admits it did break planning conditions.
Tan Rheynn Arraghey goaill rish dy vrish ee conaantyn-plannal liorish bleaystey ec Quarral Valley Poer ec shiaght er y chlag moghrey Jesarn.
Cha nel bleaystey lowit roish nuy sy voghrey ny ec y jerrey-shiaghtin, agh dooyrt y Shirveishagh Tony Brown nagh dod y Rheynn jannoo red erbee elley.
Ta argane mychione y chooish shoh goll er rish ymmodee bleeantyn. Ta gowaltys Vrack y Broom faggys dan wharral, as ta sleih yn ghowaltys gra dy vel obbyr y wharral brishey stiagh er y thalloo ocsyn. Ren y sleih shoh plaiynt liorish shassoo ec y chagliagh jehn thalloo oc Jeheiney. Kyndagh rish shen, van bleaystey currit sheear.
Ta creg Gabro dy liooar syn ard shoh, as tan Rheynn Arraghey laccal y chreg shoh ry hoi raaidyn ayns yn Ellan.
Today in the House of Keys
There are seven questions down for oral answer in the Keys today.
Ta shiaght feyshtyn ayns feme jeh freggyrtyn loayrit ec traa-feysht sy Chiare as Feed jiu.
Ny cooishyn ayns ny feyshtyn, tad goaill stiagh Çhellinsh Vannin, conaant ry hoi jeeaghyn mysh beiyn, stashoon-barroose Ghoolish, meoiryn-shee er lheh, y chiallag ard-traastagh, as yn çhingys millish.
Cha nel agh un eysht son freggyrt screeut. Peddyr Karran, Oltey jehn Chiare as Feed son Kione Droghad, teh geearree feddyn magh quoid ta gagh peiagh ta gobbraghey dan Reiltys cosney gagh oor.
Hed kiare billaghyn as feed gys y Choonseil Slattyssagh, as ny mastoc, y nah lhaih jehn Villey Arraghey-Raaidyn, as Billey y Faill Sloo, son resooney oltyn.
Naight Radio Vannin 7.3.01
Manx farmers will not profit
Manx farmers are unlikely to profit from meat shortages in the United Kingdom.
Cha nel eh jeeaghyn dy bee eirinee Vannin cosney kyndagh rish genney feill ayns y Reeriaght Unnaneyssit. Ayns shen, cha nel kied garraghey beiyn mygeayrt, mannagh vel kied oc goll gys thieyn-buitçhoorys er lheh. As ta shellooyn dy veiyn goll er stroie myr eab noi lhiggey dan ghorley crubbane as beeal skeayley magh dy chooilley voayl.
Yn Ard-Sheckteragh jehn Thie Foalley, Bob Martin, as yn Ard-Sheckteragh jehn Thie Key, tad gra nagh bee monney eiyrtys ayns Mannin liorish genney feill sy Reeriaght Unnaneyssit. Agh oddagh tooilley feill as stoo-bainney Manninagh goll er creck son tammylt.
Post Office suspends some deliveries
The Post Office is not delivering to some rural addresses because of the foot and mouth crisis.
Kyndagh rish aggle mychione y gorley crubbane as beeal, cha nel yn Oik Postagh livrey stoo postagh gys buill eirinagh ennagh ayns Mannin. Cha nel agh raaidyn garroo goll gys ny buill eirinagh shoh.
Tan Oik Postagh jannoo shoh lurg da loayrt rish yn Ard Fer-Lhee Baagh. Dooyrt loayrtagh veihn Oik Postagh dy jean ad cooney lesh ny h-eirinee shoh dy gheddyn yn post oc er aghtyn elley.
Boayrd-Çhymsee Orçh ny Skeeraghyn Twoaie, cha nel ad çhymsaghey orçh veih buill eirinagh sy twoaie nish. Tad shirrey er eirinee faagail ny binnyn queeylagh oc er ny raaidyn mooarey çheu-mooie jeh ny buill eirinagh, ry hoi çhymsaghey orçh.
Minimum wage
The minimum wage in the Isle of Man is to be set by consultation.
Ta Reiltys Vannin prowal dy reaghey yn faill sloo jeh obbreeyn ayns Mannin liorish cochoyrle. Hie screeunyn er cur magh gys failleyderyn Manninagh soilshaghey ny tan reiltys kiarail jannoo, as cur ny faillyn sloo va reaghit ayns y Reeriaght Unnaneyssit, Nerin as y Rank.
John Shimmin, yn Oltey jehn Chiare as Feed son Doolish Heear, teh laccal barelyn dy ve currit erash liorish y feedoo laa jeh Mee Averil. She eshyn yn oltey ta stiurey slattys y faill sloo trooid Tinvaal.
Manx builders join up with UK giant
Parkinson Ltd. are to form a partnership with a giant UK building and engineering firm.
Nee ny troggalee Parkinson boodeeys marish Morrison Construction Ltd., colught foawragh sy Reeriaght Unnaneyssit ta currit da troggal as jeshaghtys.
Stiureyder-Reirey Parkinson, Malcolm Blackburn, teh gra dy jean y boodeeys cur ablid da colught Parkinson dy ghoaill ayrn kiart ayns ooilley yn obbyr-troggal ta goll er dy niartal fo smaght y Reiltys ec y traa tayn. As bee oayllys y cholught foawragh jannoo foays da colught Parkinson.
Ren Mainshtyr Blackburn gobbal dy beagh colught Morrison sluggey seose colught Parkinson.
Global Challenge latest
An Isle of Man crew member has to leave the boat for business reasons.
Shegin da fer jeh skimmee yn vaatey Ellan Vannin, Derek Kalinski, faagail y baatey, ta goaill ayrn sy ratçh Doolane y Chruinney fo smaght Çhellinsh Ghoaldagh.
Y laa jea, cheayll Mainshtyr Kalinski dy bee peiagh feer scanshoil faagail y dellal gless-shickyrys echey sy Reeriaght Unnaneyssit. Shegin da Derek Kalinski faagail y baatey dy eddyn peiagh elley syn ynnyd jehn pheiagh vees gimmeeaght.
Va trimshey mooar er Lin Parker tra dinsh ee y naight shoh dan skimmee kuse dy h-ooryn erreish da Derek gra dy beagh eh faagail, as eshyn shiaulley marish sleih voish colught ennagh ec y phurt ayns Sydney.
Shegin feddyn peiagh cooie dy ghoaill ynnyd Derek Kalinski roish Jedoonee, er nonney shiaulley fegooish peiagh elley.
By vie lesh Derek goll erash gys y vaatey ayns Capetown and cur kione er y ratçh ayns Southampton.
Naight Radio Vannin 14.3.01
In the House of Keys
Leonard Singer has failed to get sufficient support for his bill to impose a new liability on the Department of Transport. And Peter Karran has strongly attacked the relaxation of licensing laws for pubs.
Leonard Singer, oltey jehn Chiare as Feed son Rhumsaa, teh er vailleil dy gheddyn olteynyn dy liooar jehn Chiare as Feed dy votal ayns foayr jehn villey preevaadjagh echey cour jannoo yn Rheynn Arraghey freggyragh rish red noa.
Van Billey Raaidyn Lhiasee echey shirrey cur er yn Rheynn Arraghey ve freggyragh rish lhottyn veagh çheet er coshee kyndagh rish pemmadyn nagh ragh er karraghey ec yn Rheynn.
Van billey er ny cheau magh tra veh goll er lhaih son y nah cheayrt liorish tree votyn jeig noi nuy.
Yn Shirveishagh Arraghey, Tony Brown, dooyrt eh rish olteynyn yn Chiare as Feed dy beagh y billey gear-chooishagh (discriminatory). As dooyrt oltey politickagh jehn Rheynn, Hazel Hannan, dy vod sleih geddyn argid son lhottyn jeant daue kyndagh rish pemmadyn brisht ec y traa tayn.
Oltey jehn Chiare as Feed son Kione Droghad, Peddyr Karran, ren eshyn loayrt dy lajer noi lhaggaghey ny slattyssyn bentyn rish ny traaghyn ta thieyn-lhionney lowit dy osley. Dooyrt eh dy beagh olteynyn jehn Chiare as Feed ass nyn geeall dy beagh ad ayns foayr jehn treealtys: she ard-ommidjys vayn, dooyrt eh.
Dooyrt Mainshtyr Karran dy vel kuse vooar jeh ny doilleeidyn sheshoil ain er nyn groo liorish drogh ymmyd jeh jough veshtallagh. Veagh shin goll ergooyl dy beagh ny thieyn-lhionney foshlit son traaghyn sodjey. Dooyrt eh nagh dod eh toiggal cren fa va Coonseil ny Shirveishee ayns foayr jehn treealtys. Ren eh guee er olteynyn dy cheau magh yn billey as eh goll er lhaih son y nah cheayrt.
Vaccination lecture
Dr Viera Scheibner believes that the vaccine MMR is dangerous.
Sheanseyr-ronsee, y Dr Viera Scheibner, bee ish cur leaght noght mychione y vacseen MMR - red gaueagh, tee credjal. Ta lughtyn-reill feiy ny cruinney shirrey barelyn y Dr Scheibner.
Tan Dr Scheibner credjal dy vel reiltyssyn ashoonagh cur vacseenaghey lesh MMR er e hoshiaght, ga dy vel fys ayn dy bare daue gyn shen y yannoo. Ta shoh jannoo assee da paitçhyn, tee credjal. Cha nel eh sharaghey slaynt y theay, red ta ny reiltyssyn geearree jannoo, tee gra.
Agh y Fer-lhee Ian Mac Lean, Stiureyder Slaynt y Theay Ellan Vannin, ta eshyn gra dy vel y vacseenaghey coadey sleih noi gorlaghyn oddagh marroo ad.
Cha nel y Fer-lhee Mac Lean coontey monney jehn ronsaghey jeant ocsyn ta gra dy vel kiangley eddyr y vacseen MMR as autys (autism). Teh gra dy vel lughtyn-reill-slaynt jannoo nyn gooid share son slaynt y theay.
Art exhibition
An exhibition of contemporary Manx art opens in Peel.
Hed taishbynys jeh ellyn Manninagh co-emshyragh er fosley jiu, ec Ard-agglish Carmane ayns Purt ny h-Inshey. Ny h-obbraghyn-ellyn tayns y taishbynys, tad shen lhiegganyn noa jeh Turrys ny Croshey - kiare jallooyn jeig jeh cosheeaght sjerree Chreest gys e chrossey. Ta Turrys ny Croshey ny vun-chooish ayns ellyn ny çheeraghyn heear rish keeadyn dy vleeantyn.
Hie ny jallooyn syn Ard-agglish er jannoo liorish shiaght ellyneyryn Manninagh, geiyrt er eie jehn Ard-jaghin Brian Partington.
Hie yn taishbynys er reaghey liorish Laare-ellyn y Chlose ec Mwyljyn Tinvaal.
Bee yn taishbynys ayn gys y jerrey jeh Mee Aberil.
Naight Radio Vannin 21.3.01
Valmet
The head of an Isle of Man based financial services group has appeared in a US court.
Yn fer-toshee jeh possan shirveishyn argidoil ta soiet ayns Mannin, teh er ve ayns quaiyl ayns ny Steatyn Unnaneyssit, coardil rish y phabyr-naight y New York Times. She Peter Bond jeh Valmet y dooinney shoh.
Va Peter Bond gymmrkey feanish ayns y chooish jeh Robert E Brennan, Americaanagh va ny argideyr roish shoh. Mainshtyr Brennan, teh currit ny lieh dy vel eh brisht ec y vanc, dy ren eh molteyrys as niee argid, as dy vel millioonyn dy ghollaryn tashtit echey ayns ymmodee colughtyn foalsey.
The Island Games
The Island Games are scheduled to go ahead in spite of the foot and mouth outbreak in the United Kingdom.
Mike Ball, y Stiureyder jeh Gammanyn ny h-Ellanyn, teh er screeu gys ooilley ny h-ashoonyn vees goaill ayrn dy ghra dy jed ny gammanyn er cummal myr veh reaghit. Ta Mike Ball laccal jiooldey fouaghyn nagh jed ny gammanyn er cummal kyndagh rish y veerys crubbane as beeal. Va screeuyn currit magh echey lurg çhaglym marish yn Rheynn Eirinys.
Ta Mainshtyr Ball goaill rish dy vel reddyn goll er scrutaghey gagh laa. Foddee dy nhegin garraghey immeeaghtyn ennagh, agh teh treishtagh dy jed ny gammanyn er cummal er yn çhiaghtoo laa jeig jeh Jerrey Souree.
Threat to tourism
The foot and mouth outbreak in the UK is a real threat to Manx tourism.
Y Stiureyder Turrysid, Jeff Le Page, teh gra dy vel y crubbane as beeal ayns y Reeriaght Unnaneyssit baggyrt dy mooar er yn taase-beaghee jeh sleih ayns Mannin ta croghey er yn turrysid.
Ta Mainshtyr Le Page gra dy nhegin da sleih ayns Mannin goaill kiarail vooar choud as van gear-ghaue ayn, dy reayll y gorley magh ass Mannin. Agh, ec y traa cheddin, teh soiet er lowal da immeeaghtyn-turrysid goll er myr dy cliaghtagh, chouds vees sleih abyl shen y yannoo.
Ta Jeff Le Page gra dy vel çhaglymyn reiltagh marish yn Rheynn Eirinys. Ec y traa cheddin, ta plannyn ry hoi couyral ayns traa giare as ayns traa slhiurey goll er kiaddey nish, cour y traa vees baggyrt y ghorley ersooyl.
Agh ta Mainshtyr Le Page gra dy lajer dy bee keeadyn dy leih ayns Mannin surranse dy mooar mannagh jig turrysee gys Mannin.
Crowe EPH
Angry creditors of Crowe EPH are still calling for heads to roll.
Ta dailleyderyn corree jeh Crowe EPH foast gra dy lhisagh sleih ennagh goll er kerraghey.
Va millioon dy lieh punt ec ny smoo na lieh-cheead colught Manninagh er Crowe EPH tra skeayl y colught dy arryltagh ayns Toshiaght Arree nurree. Roish shen, va Crowe EPH gobbraghey er y thie-lheihys noa ayns Skeerey Braddan.
Hed çhaglym bleeaney cadjin jeh ny dailleyderyn er cummal y laa jiu ayns Doolish. Foddee dy jean ny dailleyderyn goaill cooish-leigh noi Reiltys Vannin, ta George Noble gra. She eshyn yn fer-skeayllee. Bee ny dailleyderyn abyl feddyn magh cre haghyr ayns y vlein hie shaghey as cred oddys ad jannoo.
Ta Mainshtyr Noble lane shickyr nod yn çhirveish slaynt gynsaghey lessoonyn veihn chooish shoh. As cha bee yn çhirveish slaynt lowit dy yarrood cre haink er sleih kyndagh rish Crowe EPH.
Naight Radio Vannin 28.3.01
Application for incinerator planning
The Department of Local Government and the Environment is applying for planning permission for additional aspects of the design of the incinerator.
Ta Rheynn Reiltys Ynnyd as y Çhymmyltaght shirrey kied-plannal son reddyn bentyn dan loshteyr nagh row ayns y chiaddey undinagh. Tan Rheynn shirrey kied-plannal son ny Cooishyn Tashtit shoh er y fa nagh dod ad goll er shickyraghey gys van myn-chiaddey jehn loshteyr jeant.
Ta ny cooishyn tashtit shoh scanshoil. Tad goaill stiagh soiaghey as kiaddey ny troggalyn, ny raaidyn ry hoi roshtyn ny troggalyn, kiaddey yn çheer mygeayrt, skeamyn ry hoi freayll rick ar stooghyn vees çheet magh ass y loshteyr (gassyn as stooghyn ushlagh), as cred dy yannoo tra nagh vees bree sy loshteyr arragh.
Tan skimmee-shalee dy ghra dy jean ny cooishyn tashtit sharaghey reddyn. Tad gra dy vel ad er chur geill dauesyn ta boirit, erskyn ooilley dauesyn ta boirit mychione yn aght vees y loshteyr jeeaghyn.
Ta Rheynn Reiltys Ynnydagh as y Çhymmyltaght gra dy lajer nagh vel ny cooishyn shoh bentyn er aght erbee da brialtys vees goaill toshiaght Jemayrt shoh çheet. Bee yn brialtys shoh dellal rish yn aght vees y loshteyr goll er obbraghey.
Foddee sleih gaccan mychione ny cooishyn tashtit, ny cur ny barelyn oc, roish munlaa, y nuyoo laa jeig jeh Mee Averil.
Irish politicians bribe probe
The Flood Tribunal in Ireland has heard how Ray Burke opened a bank account in the Isle of Man.
Ta Quaiyl Flood ayns Nerin er chlashtyn mychione yn aght ren y reireyder jeh banc ayns Lunnin cooney lesh eear-pholitickeyr Yernagh, Rae de Búrca, dy osley coontey-banc lesh yn AIB ayns Mannin. Rae de Búrca, teh currit ny lieh dy ren eh goaill sollaghey-laue son briwnyssyn-plannal ayns Nerin. Ayns ny bleeantyn kiare feed, tad gra dy dooar de Búrca mysh keead thousane punt son cooney lesh cooishyn-plannal. Va de Búrca ny chumraag vooar jeh Cathal Ó hEochaidh, va ny Thaoiseach keayrt dy row.
Ta Rae de Búrca, va ny hirveishagh-reiltys keayrt dy row, gra dy ren eh garraghey argid veih Mannin gys Lunnin. Agh ta Timothy Mc Hale gobbal dy row coontey-banc ec de Búrca ayns e vanglane ayns yn ard-valley Sostnagh.
Cha dod yn whaiyl feddyn pabyryn dy hickyraghey dy row Rae de Búrca ginsh yn irriney, agh hooar ad magh dy jagh argid er garraghey veihn choontey Manninagh echey gys y vanglane ayns Lunnin.
Ta sleih gra dy ren de Búrca follaghtyn argid sollagh ayns Mannin.
Ex-Tynwald Clerk visits Kiev
Professor St John Bates will travel to the Ukraine to advise the government there.
Yn eear-Chleragh Tinvaal, yn Olloo St John Bates, nee eh getlagh gys Kiev mairagh dy chur coyrle dan Çhirveishaght Cairys syn Ookraane mychione dreaghtey slattyssyn.
Ec y traa tayn, ta claare slattyssagh y Reiltys Ookraanagh goaill stiagh slattyssyn bentyn da shirveishyn argidoil, chammah as leigh dy chur dellal lectraneagh er e hoshiaght.
Tan Olloo Bates gobbraghey dy h-eddyrashoonagh myr fer-coyrlee da ny kerrooyn theayagh as preevaadjagh. Teh credjal dy bee caaghyn foaysagh ry gheddyn son Mannin lurg tammylt. Teh smooinaghtyn dy vel eh scanshoil dy vel lheid ny caaghyn shen çheet rish fon smaght jeh slattyssyn jeianagh mie, as ayns çhymmyltaght ta goll er reill dy mie.
Census to go ahead
The 2001 census in the Isle of Man will go ahead as planned.
Hed y coontey-sleih er cummal ayns Mannin myr veh reaghit sy toshiaght, ga dy vel doilleeidyn ayn kyndagh rish y gorley crubbane as beeal ayns y Reeriaght Unnaneyssit. Adsyn ta reaghey yn coontey-sleih, bee ad postal ymmodee fermyn gys gowaltyssyn as thieyn-çheerey, syn ynnyd jeh livrey ad lesh y laue. Tra vees ny fermyn lhieent, nee sleih-çheerey postal erash ad.
Y reireyder jehn choontey-sleih, Chris Smethurst, teh gra nagh nhegin cur y coontey-sleih sheear ayns traa kyndagh rish aggle roish y gorley crubbane as beeal. Agh teh goaill rish dy vel eh ny sdoillee yn coontey-sleih y reaghey.
Oie yn choontey-sleih, ta shen er y nuyoo laa as feed jeh Mee Averil, yn oie cheddin as ayns y Reeriaght Unnaneyssit. Choud as shoh, cha nel treealtys ayn dy chur y coontey-sleih sheear ayns shid hoal.
Naight Radio Vannin 4.4.01
Mount Murray Development
The Chief Minister says a Select Committee will not look into planning issues at Mount Murray.
Tan Ard-Shirveishagh er ghra nagh jed cooishyn-plannal bentyn rish lhiasaghey Mount Murray er ronsaghey liorish Bing Reiht veihn Chiare as Feed.
Ec traa-feysht, dooyrt yn Ard-Shirveishagh, Donald Gelling, rish Peddyr Karran, Oltey jehn Chiare as Feed son Kione Droghad, dy vel imraa neuchroghagh fondagh er ve jeant hannah, as cha nel feme ayn dy yannoo yn red cheddin reesht.
Dooyrt Mainshtyr Gelling dy jean bing jeh fir-oik reiltys ronsaghey coyrle yn imraa roish feer foddey. Lurg shen, veagh eh ginsh da olteynyn y Chiare as Feed dy beagh y reiltys kiarail jannoo red erbee bentyn rish y chooish.
The weather in March
March was colder but sunnier than average.
Ayns Mee Vayrnt, veh ny smoo feayr agh ny sgrianee na teh cliaghtey ve ayns mee veanagh, coardail rish fysseree veihn Oik Emshyragh.
Y tempreilys meanagh sy vee, va shen 5.5 keim Celsius, 0.6 fon vean foddey-emshyragh. Er y chied laa jehn vee, huitt y tempreilys gys - 9 Celsius, y tempreilys-thallooin sinshley va recortyssit ayns Mee Vayrnt neayrs nuy cheead jeig, hoght-jeig as daeed.
Ren y ghrian soilshean rish keead, queig as daeed dy h-ooryn sy vee - ta shen jeih as feed sy cheead ny smoo nan mean. Va shoh yn Vee Vayrnt smoo grianagh ayns nuy bleeaney jeig.
Y mooadys-fliaghee as y vieauid-geayee, vad shen faggys da ny meanyn. Va gaalyn ayn er daa laa, as veh ceau sniaghtey er tree laa.
Foot and mouth precautions
Burying slaughtered animals would be the preferred method of disposal if foot and mouth came to the Island.
Ayns y Reeriaght Unnaneyssit, ta ny brishaghyn-magh jehn ghorley crubbane as beeal er roshtyn thousane, bunnys. Ayns Mannin, ta loayrtagh son y Rheynn Eirinys, Bob Carswell, er veeraghey dy vel plannyn ayn cour geddyn rey rish ny kirp varroo jeh beiyn my vees y red smessey taghyrt - y gorley çheet gys Mannin.
Ayns y Reeriaght Unnaneyssit, she lostey y saase smoo cadjin dy gheddyn rish beiyn marrooit. Agh ayns Mannin, ta Bob Carswell gra dy beagh eh ny smoo cooie dy oanluckey ny conveyrt. Ta skimmeeyn aarloo hannah son lheid y red.
Heads Employment Services
The question of the rights of workers at the new hospital has been raised.
Tan Oltey jehn Chiare as Feed son Doolish Twoaie. Bill Henderson, briaght feyshtyn mychione ny cairyn-failley jeh coonreyderyn lectragh ta gobbraghey ec y thie-lheihys noa. Chammah as shen, teh briaght mychione skeealyn dy vel noidys ayn noi obbreeyn ta nyn olteynyn jeh sheshaghtyn-keirdee
.
Chris Gorton veih Heads Employment Services, ny Shirveishyn Failley King, ta eshyn gra nagh vel eh toiggal bun feyshtyn Vainshtyr Henderson. Ta Mainshtyr Gorton gra nagh vel fer erbee jehn skimmee echey er nimraa red erbee rishyn mychione ny cooishyn shoh. Teh gra nagh vel y colught er nyannoo red erbee aggairagh as dy vel eh goltaghey olteynyn jeh sheshaghtyn-keirdee.
Ec y traa cheddin, ta Sheshaght-Cheirdee ny h-Obbreeyn Cadjin as Arraghey er ngoaill y chooish ayns laue. Bernard Moffatt, y Reagheyder Tarrooghyssagh Ardjynagh, teh er ngoaill ayrn ayns strane dy haglymyn marish obbreeyn, bentyn rish ny cooishyn shoh.
Naight Radio Vannin 11.4.01
No decision on TT yet
Theres still no announcement as to whether this years TT festival will take place as scheduled.
Cha nel eh reaghit foastagh vees y feailley TT ayn mleeaney ny dyn. Ren Coonseil ny Shirveishee resooney magh yn chooish jea, agh cha nel reaghey jeant oc foast bentyn rish smaghtyn kyndagh rish y gorley crubbane as beeal.
As cooish y TT goll er resooney magh, adsyn ta reaghey ratçhyn roar-bree ayns Nerin Twoaie, tad treishtagh dy jed ny ratçhyn er oi ayns shen. Lught-reaghee ratçhyn Daa Cheead Sheear Hwoaie, tad smooinaghtyn dy jean Co-Whaiyl Nerin Twoaie cur kied Jerdein da ny ratçhyn dy gholl er oi.
Yn çhiaghtin shoh chaie, dooyrt lught ny ratçhyn dy ragh ny ratçhyn er cummal myr vad reaghit roïe, agh nish shegin daue fuirraghtyn rish briwnys y Cho-Whaiyl. Lhisagh co-haglym naight er ve ayn riyr ayns Beeal Feirshtey, agh veh currit sheear dy uirraghtyn rish briwnys y Cho-Whaiyl. Stiureyder ratçhyn Daa Chead Sheear Hwoaie, Mervyn White, ta eshyn smooinaghtyn dy jed ny ratçhyn er cummal.
Diabetics promised better service
Critics say a dedicated site is needed for diabetics at the new hospital.
Tan Rheynn Slaynt gialdyn dy jean jeeabaitee ayns Mannin geddyn shirveish vie er baghtal sy thie-lheihys noa, agh ta cremeyderyn gra nagh bee shen ry gheddyn mannagh vees ynnyd er lheh cour y gorley millish sy thie-lheihys noa.
Ec traa ny feyshtyn sy Chiare as Feed jea, dooyrt Peddyr Karran, oltey politickagh jehn Rheynn Slaynt, dy row eh co-ennaghtyn maroosyn va laccal jannoo tooilley son ocsyn as y gorley millish jannoo orroo.
Agh dooyrt eh dy jagh y chooish jeh ynnyd er lheh cour y gorley millish er resooney magh dy dowin, as va oaylleeyn er ghra dy beagh femeyn ny jeeabaitee goll er cooilleeney liorish ny seyraaidyn cour surransee-mooie sy thie-lheihys noa. Agh hug Mainshtyr Karran faaue nagh row shen jerrey yn chooish dy bollagh. Sy traa ry heet, foddee dy beagh tooilley jeant son sleih as y gorley millish jannoo orroo.
Fewer calls for lifeboats
The number of lifeboat launches to rescue people has fallen in recent years.
Ta lught Undinagh Ashoonagh Reeoil ny Baatyn Sauaillagh er ghra nagh row baatyn sauaillagh eginit goll magh sy cheayn mygeayrt y Reeriaght Unnaneyssit dy hauail sleih cho mennick er y gherrid. Erskyn ooilley, yn earroo dy cheayrtyn hie baatyn sauaillagh er lunney dy hauail baatyn-taitnys, ta shen er ngoll sheese.
Ayns Mannin, y Scrudeyr Onnoragh son baatey sauaillagh Doolish, y Captan David Cowell, ta eshyn gra dy vel yn earroo shen er duittym er y fa dy vel sleih smooinaghtyn mychione sauçhys ny smoo. Agh ny yei shen, teh cur coyrle da sleih dy ghoaill kiarail ec y Chaisht.
Young Farmers concert cancelled
The Isle of Man Young Farmers concert has now been cancelled.
Kyndagh rish y gorley crubbane as beeal sy Reeriaght Unnaneyssit, va cuirrey-kiaullee Eirinee Aegey Ellan Vannin currit sheear. Agh nish tan cuirrey-kiaullee er ve scryssit dy bollagh. Adsyn ren kionnaghey tiggadyn, tad shirrey orroosyn ny tiggadyn y phostal erash gys yn offish-tiggad ec y Thie-Cloie Gaiety. Chouds ta enmyn as enmyssyn ry akin dy cronnal, yiow yn sleih shen nyn argid erash.
Adsyn deeck lesh kaart-daill, lhisagh ad cur coip jehn folaue dy gheddyn yn argid currit dan choontey-kaart oc. Cha bee yn argid currit erash myr argid creoi.
Hie yn cuirrey-kiaullee er scryssey kyndagh rish aggle roish y gorley crubbane as beeal.
Naight Radio Vannin 18.4.01
Munitions in Manx waters
The Isle of Man is effectively powerless to force the British Government to tackle the issue of munitions dumped or fired into the Irish Sea.
Dy firrinagh, cha nod Reiltys Vannin cur er Reiltys Hostyn dy yannoo veg mychione y stoo-caggee hie er ceau ny lhiggey stiagh ayns Mooir Vannin, coardail rish y Caairliagh jeh Bing Vooir Vannin, y Captan Michael Brew.
Y chooish jeh stoo-caggee sy cheayn magh veih Jourby, va shen sy naight yn çhiaghtin shoh chaie tra ren traaleyr tayrtyn bleaystan-parachute mooar ayns ny lieenteenyn echey. Begin geddyn rey rish y bleaystan.
Ga dy vel yn ayrn shoh jehn cheayn fo smaght Vannin, tan Captan Brew gra nagh vel ny Goaldee eginit ginsh eer ny ta ry gheddyn ec grunt ny marrey ayns shen, jarrood geddyn rey rish. Tan Captan Brew gra dy vel y chooish cur yn olk er sleih.
Foot and mouth expert visits Island
Professor Fred Brown will be visiting the Island next week.
Bee yn Olloo Fred Brown cur shilley er yn Ellan yn çhiaghtin shoh çheet. Tan olloo ny oayllee-seihll bentyn rish y gorley crubbane as beeal. Teh çheet gys Mannin liorish reaghey jeant ec fer-dellal ynnydagh, Mike Priest, ta ny oltey jeh Bing-Choyrlee Soccar as Oltaghey Vannin.
Ta Mainshtyr Priest gaggyrt dy vel Shirveishaght Eirinys y Reeriaght Unnaneyssit cummal greim er fysseree bentyn rish y gorley. Teh guee er Coonseil ny Shirveishee ad dy eaishtagh rish yn Olloo Brown, erskyn ooilley mychione vacseenaghey beiyn roish reaghey jed y TT er oi ny dyn.
Polish delegation to visit the Island
Polish Government officials will visit the Island to explore possible business links.
Hig çhaghteraght dy fir-oik veihn Embassaid Pholynnagh ayns Lunnin gys Mannin son daa laa yn çhiaghtin shoh çheet. Ta shoh geiyrt er eabyn liorish Fo-Rheynn Shirveishyn Eddyr-Ashoonagh y Tashtey dy ghreesaghey dellal eddyr Mannin as margaghyn ta çheet rish syn Oarpey Hiar.
Ta oltey jehn Tashtey, y Reejerey Miles Walker, gra dy nhegin da Manninee jannoo nyn gooid share dy lhiasaghey dellal. Agh, ec y traa cheddin, ta Reiltys Vannin toiggal dy mie dy noddagh gaueyn ve ayn my hed dellal er jannoo lesh çheeraghyn nagh vel fondagh ayns cooishyn-argidoil.
Hannah, ta kianglaghyn eddyr Mannin as y Pholynn ayns reirey-lhuingys as bancal.
Director of planning is appointed
Ian McAuley will be the Islands director of planning and building control.
Veih Jerrey Souree, bee Ian McAuley y stiureyder jeh plannal as gurneilys-troggal ayns Mannin. Ec y traa tayn, she eshyn yn ard fer-oik jeh lhiasaghey jeh Coonseil Balley Corpagh Reading ayns jiass Hostyn. Bee Ian McAuley goaill yn obbyr ayns Mannin ayns laue veih Barry Vannin, vees çheet dy ve ny haaue ny sanmagh sy vlein.
Ta Mainshtyr McAuley poost rish ben Vanninagh as shimmey keayrt teh er chur shilley er Mannin, reddyn hug er Rheynn Reiltys Ynnydagh as y Çhymmyltaght dy ve feer arryltagh yn kiartey y chur dasyn. Teh gra dy bee ayrn mooar jehn chiartey echey bentyn rish stiurey coorse eddyr aase tarmaynagh as fendeil y çhymmyltaght.
Planning permission sought for Sound Café
Manx National Heritage wants to build a new café and visitor centre at the Sound.
Ta Eiraght Ashoonagh Vannin shirrey kied-plannal dy hroggal thie-bee noa as ynnyd-turrysid ec y Cheyllys. Veagh shoh goaill yn ynnyd jehn thie-bee tayn nish. Ta treealtys ayn myrgeddin dy yannoo kiarkyl-çhyndaa dy yannoo eh ny sassey da barrooseyn-turrysid dy roshtyn y boayl. Troggal stoamey vees ayn my vees kied-plannal ry gheddyn, coardail rish Tony Pass, Ard-Oaseir Thieyn Eiraght Ashoonagh Vannin.
Naight Radio Vannin 25.4.01
TT - the Losses
There is a claim that the government is underestimating financial losses caused by cancelling the TT.
Ta fer mooar turrysid, Chris Robertshaw, Stiureyder-Reirey yn Thie-Oast Sefton, gra nagh vel y reiltys cur argid dy liooar ry lhiattee dy chooney lhieusyn vees coayl argid, kyndagh rish scryssey yn TT.
Ayns Tinvaal jea, dooyrt yn Ard-Hirveishagh Donald Gelling dy row shiartanse dy reddyn goll er resooney cour cooney lesh sleih veagh surranse doccarys. Dooyrt eh dy beagh yn reiltys cur argid seose dys queig millioon punt myr cooney argidoil as dy eeck son tooilley margaghey jehn Ellan. Agh dooyrt Mainshtyr Robertshaw nagh liooar shen.
TT - the Vet
The Islands Chief Veterinary Officer says there was no choice but to cancel the TT.
Dooyrt Ard-Lhee-Baagh Oikoil yn Ellan, Eamonn O Donnell, nagh dod Coonseil ny Shirveishee jannoo red erbee elley agh scryssey ny ratçhyn TT.
Dooyrt Eamonn O Donnell dy beagh daeed thousane brash dy leih çheet dys Mannin er vooadaghey yn gaue jehn veerys crubbane as beeal roshtyn yn Ellan. Nish, bee dy chooilley eab jeant dy yannoo shickyr nagh jean fir-roaryn-bree vees çheet dys Mannin, nagh jean ad goll ayns ardjyn-eirinys.
TT - the Steam Packet
The Steam Packet is admitting the TT cancellation is a heavy blow.
Ta Colught Paggad Bree Ellan Vannin goaill rish dy nee builley trome scryssey yn TT mleeaney. Tan Paggad Bree çhebbal dy eeck argid erash dauesyn deeck roish shoh son shiaulley dys Mannin. As tan colught çhebbal barrantyn dauesyn ta geearree caghlaa ny plannyn-troailt oc, goaill stiagh çheet dys TT daa housane as jees. Tan Stiureyder-Reirey Hamish Ross jerkal dy jig thousaneyn dy lhiantee (fans) dys yn Ellan son y feailley-kegeesh vees ayn, ga dy vel ny ratçhyn hene scryssit. Ta feailley vooar goll er kiaddey, goaill stiagh ny Sideyn Jiargey, taishbynyssyn-çhentag, giare-ratçhyn-raad, as çhaglymyn-club.
History of the Isle of Man
The first part of the five volume A New History of the Isle of Man is to be launched on May 8th.
Hed y chied lioar jeh Studeyrys-Shennaghys Noa jeh Ellan Vannin er lunney er yn hoghtoo laa jeh Mee Boaldyn. Bee queig lioaryn currit magh ooilley cooidjagh, as she Lioar Queig y chied lioar dy ve currit magh. Tan lioar shoh enmyssit Yn Lhing Jeianagh as teh mychione ny reddyn haghyr ayns Mannin, as bentyn da Mannin, eddyr hoght-jeig, jeih as feed, as nuy-jeig, kiare feed as nuy-jeig. Cha bee ooilley ny lioaryn jeant son kuse dy vleeantyn, agh ta cur magh Lioar Queig coontit dy ve ny red mooar son scoillarys Manninagh.
Y Stiureyder jeh Studeyrys Eear-Cheim ec Laare Studeyrys Manninagh, Fenella Bazin, ta ish gra dy jean ny shlee na feed cohoyrtagh mooadaghey fys mychione shennaghys Vannin. Ga dy vel y lioar noa co-haaghey aaronsey jeianagh, cha nee jerrey yn skeeal tayn noadyr.
Summerland development
Applications are being invited from possible developers for the Summerland site.
Adsyn vees geearree lhisaghey ynnyd Thalloo Souree, shegin daue cur yeearreydyssyn dys colught-coyrlee-thieyn Ayles Heathby liorish yn trass laa as feed jeh Mee Boaldyn. Hed troor er reih veih ny yeearreydyssyn. Hed y troor shoh er feyshtey mychione ny plannyn oc, goaill stiagh cooishyn argidoil.
Bee ynnyd Thalloo Souree, ta tree acyr dy lieh ayns mooadys, bee eh seyr veihn arragh jehn vlein daa housane as kiare. Ga dy vel y Rheynn Turrysid cur faaue dy beagh eh cooie thie-tashtee TT y chur er bun ayns shen, cha nel red erbee reaghit foast.
Tan Stiureyder-Turrysid, Geoff le Page, gra nagh vel eh reaghit foast beagh yn ynnyd goll er creck dy bollagh, ny tannaghtyn ayns laueyn y reiltys. Veagh kuse dy hreealtyssyn bentyn da soccar goll er ronsaghey. Red erbee vees jeant, shegin gobbraghey marish y Rheynn-Turrysid.
Naight Radio Vannin 2.5.01
Manx Heathrow slot
The Government is considering making a legal challenge if the Island loses its London Heathrow connection.
Tan Reiltys smooinaghtyn mychione goaill cooish-leigh ayns laue my chaillys yn Ellan yn ablid jeh sleih dy etlagh dys Lunnin Heathrow, lurg da Skianyn Vannin goll er creck dan cholught-paarant, Lhuingyssyn-Aer Ardjynagh Çhiarmaanit Goaldagh, ta shen dy ghra, British Regional Airlines Limited.
Tan Shirveishagh Arraghey, Tony Brown, ghra dy jean sleih sy reiltys nyn gooid share dy reayll y kiangley eddyr Mannin as Heathrow. Agh, dy firrinagh, cha nod monney ve jeant, er y fa dy nee ny lhuingyssyn-aer ta stiurey ny h-ynnydyn ec purtyn-aer. Ny yei shen, ta Tony Brown gra dy noddagh colughtyn elley çheet stiagh dy reayll kiangley Heathrow.
Horses and foot and mouth
There is to be a meeting to discuss the restrictions on horse-riding.
Bee Ard-Lhee Baagh yn Ellan meeiteil rish shellooderyn-cabbil dy resooney yn lhiettalys er markiaghey cabbil ayns Mannin ec y traa tayn. Cha nel shoh lowit ec y traa tayn er y fa dy vel sleih smooinaghtyn dy noddagh cabbil cur lesh y gorley crubbane as beeal.
Jane Barham, reagheyder as caairliagh jehn vanglane ynnydagh jeh Sheshaght Ghoaldagh ny Cabbil, tee gra dy by vie lesh cabbil ve lowit goll er raaidyn, traieyn as er y çheer, myr ta bigginyn lowit, marish ny shelloderyn oc.
Government is underestimating problems
The accommodation sector says that the Government is still underestimating problems caused by the cancellation of the TT.
Adsyn ta creck aaght sy cherroo-turrysid, tad gra nagh vel y Reiltys toiggal foastagh cre cho olk as ta ny doilleeidyn kyndagh rish scryssey yn TT mleeaney.
Ec çhaglym marish y Rheynn Turrysid, deaisht ny shlee na shiaght feed as jeih çhaghteryn rish yn Çhirveishagh David Cretney as eh cur fys enngh mychione ny plannyn as paggaghyn ta goll er aarlaghey ec e Rheynn as y Tashtey dy leodaghey coayl erbee kyndagh rish scryssey ny ratçhyn.
Agh, Judy Arnold, y caairliagh jeh Bing-Turrysid jeh Sheshaght y Lught-Traghtee, dooyrt ee, ga dy row yn çhaglym feer speeideilagh, ren eh soilshaghey cre cho olk as tan builley noi dellal-çheerey. Ta Judy Arnold gra dy vel yn çheshaght eck foast prowal dy chur er yn reiltys dy hoiggal dy vel feme ayn jannoo foddey ny smoo.
April weather
The weather in April was about average for the month.
Van emshyr ayns Mee Averil mysh y vean son y vee. She jeih keim van tempreilys laaoil meanagh sy vee - mysh lieh-cheim ny sinshley nan mean harrish traa foddey. She yn jeihoo laa as feed van laa sçhoe, tra raink y trempreilys daa cheim yeig dy lieh. She yn feedoo laa van laa smoo grianagh, lesh tree oor jeig dy lieh dy hoilshean-greiney gyn scuirr. Van oie sfeayrey er y feedoo laa myrgeddin, lesh y tempreilys goll sheese fo un cheim. Veh ceau sniaghtey er daa laa sy vee,
MHK calls for halt in planning applications
Peel MHK Hazel Hannan is calling for all large-scale planning applications to be halted until the Islands Strategic Plan has been completed.
Tan oltey jehn Chiare as Feed son Purt ny h-Inshey, Hazel Hannan, geearree dy jed yeearreydyssyn-plannal mooarey goll er scuirr gys vees Plan Strateyshagh y Reiltys son y slane Ellan jeant. Mannagh vees shen jeant, ta Benainshtyr Hannan goaill aggle dy jed thieyn goll er troggal ec fir-lhiasee ta currit da cosney argid ny lomarcan, syn ynnyd jeh troggal-plannit ta cur geill dan fo-strughtoor as da sleih ynnydagh.
Naight Radio Vannin 9.5.01
Ministerial Bill second reading
The bill which would require a Chief Minister to obtain Tynwalds approval for the ministerial team was supported at its second reading.
David Callister, fer-naight politickagh Radio Vannin, hug eh fys dy ren y Kiare as Feed cummal seose Billey Choonseil ny Shirveishee ec e nah lhaihys yn laa jea. Yinnagh y billey shoh cur er ard-shirveishagh geddyn kied Tinvaal as skimmee ny shirveishee goll er pointeil.
Yn oltey jehn Chiare as Feed son Balley Chashtal, Tony Brown, ta eshyn nane ass jeih olteynyn jehn Chiare as Feed ren votal noi Billey Choonseil ny Shirveishee yn laa jea. Ta Tony Brown dy bollagh noin villey shoh. Teh gra dy vel eh ommidjagh son ellan lesh co-whaiyl cho beg as y fer ain. As teh faaishnaghey dy bee eh doillee dy chur y billey trooid keim ny h-oltyn (the clauses stage) - ta ymmodee seshoonyn ceaut hannah cur eh trooid keim y nah lhaihys.
Tough prospects for next government
Ramsey MHK Allan Bell is warning that the next Manx Govenment will have a vastly different situation to deal with.
Allan Bell, oltey jehn Chiare as Feed son Rhumsaa, teh cur raaue dy bee y nah Reiltys Manninagh dellal rish cooishyn nagh bee gollrish ny cooishyn tayns laueyn y skimmee vees girree ass oik mleeaney. Va Mainshtyr Bell loayrt sy Chiare as Feed sy resoonaght mychione Billey Choonseil ny Shirveishee. Dooyrt eh dy row ny queig bleeaney shoh chaie ny bleeantyn sassey va rieau ec reiltys erbee ayns Mannin.
Mastey ny doolaneyn va çheet rish, va lhaggaghey-tarmaynys feiy ny cruinney, tuittym-tarmaynys ayns ny Steatyn Unnaneyssit, aghtey yn Reagheydys ry hoi Co-obbraghey Tarmaynys as Lhiasaghey (yn OECD), as y jargaght dy beagh Reiltys Obbraghys noa sy Reeriaght Unnaneyssit ny smoo fraueoil.
Ren Allan Bell guee nagh beagh gleck-pooar ny politickaght chaggoil ayn ec traa oddagh ve gaueagh son tarmaynys Vannin.
Mayor stands down
Councillor Doreen Kinrade is standing down as Mayor of Douglas and Councillor Steven Pitts will take over.
Y Coonseilagh Doreen Kinrade, Meoir Ghoolish, nee ish girree ass oik dy h-oikoil fastyr jiu ec y çhaglym leighdaragh bleeaney jeh Coonseil Valley Ghoolish. Va Benainshyr Kinrade y Meoir rish feed mee. Y Coonseilagh Steven Pitts, çhaghter son Ronney Noo Shorys, hig eshyn dy ve yn Meoir.
She sharmanys tradishoonagh vees ayn. Nee yn Coonseilagh Pitts guee Loo yn Oik, eisht bee oraid ghiare currit echey, as hed Lhiass-Veoir er reih son y vlein valjagh shoh çheet.
Problems for Isle of Man yacht
The crew of the Isle of Man entry in the BT Global Challenge has appealed against a two point deduction.
Skimmee yn virling Ellan Vannin, ta goaill ayrn ayns Doolane y Chruinney Çhellinsh Ghoaldagh, tad fuirraghtyn deddyn magh vees speeideilys oc as ad jannoo aghin noi daa phoint ve goit voue sy cho-hirrey.
Haink y baatey stiagh ayns Cape Town lesh shiaull as assee jeant da va cho olk as beign shiaull noa y chur seose. Agh, kyndagh rish reillyn y cho-hirrey, oddagh skimmee yn vaatey goll er kerraghey liorish coayl daa ynnyd sy cheim shoh çheet gys La Rochelle. Ta kied ec skimmee shiaull noa y chur seose my hed shiaull er coayl, magh er y cheayn. Agh, roshtyn purt as geearree shiaull noa, hig kerraghey ass.
Reireyder-Shalee, Maureen Quayle, ta ish gra dy vel çhaghnidyn (technicalities) ayn oddagh lhiggey da skimmee Vannin freayll ny pointyn.
Naight Radio Vannin 23.5.01
Council of Ministers Bill
The House of Keys has voted to abandon further examination of the Council of Ministers Bill.
Tan Kiare as Feed er votal dyn dy gholl ny sodjey lesh Billey Choonseil ny Shirveishee. Van chooid smoo jehn Chiare as Feed ayns foayr jehn oltey son Balley Chashtal, Tony Brown, tra ren eshyn guee dy chur yn billey ry lhiattee sine die.
Nish foddee yn nah Ard-Hirveishagh jehn Ellan reih ny shirveishee echey gyn fuirraghtyn rish coardailys Tinvaal. Shimmey lhiasaghey va goll er shirrey son y Billey shoh, as cha bee Tinvaal çhaglym ry cheilley reesht agh daa cheayrt elley sy teshoon shoh. Er e hon shen, cha beagh traa dy liooar ayn da cooish ta er ve sy choarys slattyssagh (legislative system) rish kiare bleeaney, bunnys.
British Nuclear Fuels and Sellafield
The actions of the Manx Government will contribute to pressure to close Sellafield.
Tan Commeeys Celtiagh gra dy bee jantyssyn Reiltys Vannin cur rish traastey eddyrashoonagh Sellafield y ghooney. Rish ymmodee bleeantyn tan possan-traastee shoh er nyannoo faghtys (campaign) yn thie-jannoo çhesh-veanagh ayns Cumbria y ghooney, red ta reiltys yn Ellan geearree myrgeddin.
Ard-Scrudeyr yn Chommeeys Celtiagh, Bernard Moffatt, teh gra dy vel eh mollit ec manifesto yn Phartee Obbraghys Goaldagh, ta er ve noi pooar çhesh-veanagh roish nish. Cha nel y manifesto gobbal dy bee stashoonyn çhesh-veanagh noa goll er troggal sy traa ry heet.
Erskyn ooilley, ta Mainshtyr Moffatt boirit dy bee boodeeys preevaadjagh-theayagh ayn ec Sellafield, foddee, eddyr Reiltys yn Reeriaght Unnaneyssit as colughtyn dellal. Shoh polasee gaueagh, ren cooyl-pholtal bentyn rish ny raaidyn-yiarn.
Tynwald Day gets go-ahead.
This years National Day ceremony at St Johns will go ahead as normal.
Y sharmanys (ceremony) er y Laa Ashoonagh ec Balley Keeill Eoin, bee eh goll er myr dy cliaghtagh mleeaney, ga dy vel imnea ayn mychione y gorley crubbane as beeal.
Cha bee caghlaa ayn mannagh jed y veerys er feddyn syn Ellan roish yn wheiggoo laa jeh Jerrey Souree, dooyrt Eaghtyrane Tinvaal, Noel Cringle. Dooyrt eh neesht dy jed reddyn er lheh er jannoo kiarail y ghoaill noin ghorley.
Film studio
The Chief Minister says he is satisfied all government departments worked in concert with regard to the proposed film studio.
Tan Ard-Hirveishagh gra dy vel eh shickyr dy ren rheynnyn-reiltys gobbraghey ry cheilley bentyn rish cur er bun seyrlan-fillym ayns twoaie yn Ellan.
As eshyn freggyrt feysht veih Peddyr Karran, oltey jehn Chiare as Feed son Kione Droghad, dooyrt Donald Gelling dy jagh kuse dy h-ynnydyn son seyrlan-fillym er ronsaghey, goaill stiagh magher-etlee Jourby, as Balthane. Ec Balthane, va yeearreydys son cooney argidoil obbit, er y fa nagh dod adsyn hug y treealtys cooilleeney conaantyn va currit ec Rheynn Dellal as Jeadys.
Hie ynnydyn elley er ronsaghey, ec Thalloo Souree as ec Keyll Theiley ayns Doolish, hie er ymmydey myr ynnyd shallidagh.
Parish Walk
Theres a record entry for next months CMI Parish Walk.
Ta ny shlee dy leih na rieau laccal goaill ayrn ayns Cosheeaght ny Skeeraghyn sy vee shoh çheet. Ta hoght cheead, tree as feed dy ratçheyderyn kiarail goaill ayrn syn immeeaght ennoil shoh, keead ny shlee nan earroo nurree. Tan chosheeaght kiare feed as queig meeiley er liurid, goll trooid ny shiaght skeeraghyn jeig syn Ellan.
Liz Corrin jeh Roiederyn Vannin (Manx Harriers), tee gra dy vel sleih foast prowal dy ghoaill ayrn, ga dy row y list dooint yn jerrey shiaghtyn shoh chaie. Shegin cur ry lhiattee adsyn ta anmagh, tee gra.
Naight Radio Vannin 30.5.01
Bank investigation
Irish High Court inspectors may return to the Island in a bid to get hold of deposit account details.
Scruteyryn veihn Ard-Whaiyl ayns Nerin, ta ronsaghey yn Banc Yernagh Ashoonagh, foddee dy jig ad gys Mannin reesht dy phrowal dy eddyn magh mychione coontaghyn-tashtee sy vanglane jehn vanc ayns Doolish.
Yn çhiaghtin shoh chaie, ren yn Ard-Vriw Cain jiooldey yeearreydys veih ny Briwnyn John Blayney as Tom Grace shirrey kied dy yeeaghyn er lioaryn y vanc. Dooyrt yn Ard-Vriw Cain dy beagh eh milley folliaghtaght-custymeyr dy jinnagh eh cur y kied shen.
Ga dy row yn yeearreydys shoh obbit, tan earisheyr argidoil lesh yn Irish Times, John McManus, gra foddee nagh vel shoh jerrey yn chooish.
Motorcycling
The organisers of the Southern 100 are expected to meet today to decide whether to switch the event to later in the year.
Reagheyderyn jeh ny ratçhyn roar-bree, yn Keead Jiass, scosoylagh dy bee ad çhaglym cooidjagh jiu dy reaghey vees ny ratçhyn shen ayn ny sanmagh sy vlein. Tan Kiare as Feed er reaghey dy noddagh coorse Villown, tayns Jiass yn Ellan, goll er dooney ry hoi ratçhal ayns Mean Fouyir. Chouds shoh, ta Tony Brown, y Shirveishagh Garraghey, smooinaghtyn dy bee daayt yn immeeaght shoh currit sheear ayns traa. Ta lught y Cheead Jiass kiarail dy bee ny ratçhyn shoh ayn sy vean jeh Jerrey Souree myr dy cliaghtagh, agh ta foast ouryssyn ayn dy jinnagh shoh cur lesh y gorley crubbane as beeal gys yn Ellan.
Ta sleih jerkal rish briwnys laa erbee nish jed traaght syn un troa er Giat y Clieau er y choorse TT Jedoonee Keoi. She ny meoiryn-shee, y Rheynn Garraghey as Rheynn Turrysid as Soccar vees reaghey yn chooish shoh.
Ta Neil Hodgson gra dy vel eh jerkal craa yn brattagh Manninagh, Tree Cassyn Vannin, y nah cheayrt vees eh cosney yn varriaght ayns ratçh Ard-Roar-Vree yn Teihll. Y ratçheyder roar-bree, ta cummal ayns Doolish rish kuse dy vleeantyn er y gherrid, ren eh troggal brattagh y Reeriaght Unnaneyssit myr veh markiagh mygeayrt Pairk Donington lurg da cosney yn varriaght ayns shen Jedoonee.
Ta Neil Hodgson gra dy ren ny Manninee haink gys Donington greinnaghey eshyn as Steve Hislop dy mooar. Ta Steve Hislop cummal syn Ellan neesht.
Wildflowers of Mann
A competition is being launched for school pupils to design a logo for the Wildflowers in Mann project.
Hed co-hirrey er lunney jiu son ynseydee-scoill fud yn Ellan, dy chiaddey logo son yn çhalee Blaaghyn Vannin. Hed y co-hirrey er lunney ec scoill Sulby ec traa-kirbyl jiu, tra hed rassyn er cuirr. Ta paitçhyn ayns shen er ve foghaney blaaghyn ynnydagh, as bee ad cuirr ad ayns ard er lheh, boayl ta reddyn gaase dy dooghyssagh.
Ta Blaaghyn Vannin ny halee ym-yantys (multi-agency project), goaill stiagh rheynnyn-reltys (Eirinys, Garraghey as Turrysid), chammah as Eiraght Ashoonagh Vannin as possanyn-eirinys as possanyn freilltagh.
Y Ven-Oik Shalee, Janette Dearden, tee gra dy vel y co-hirrey-logo prowal tayrn paitçhyn stiagh cho fondagh as dy bee ad foast goaill ayrn ayns ny bleeantyn ta ry heet.
Post back to normal soon
The Post Office says services should be back to normal in a couple of days.
Ta lught yn Oik Postagh gra dy lhisagh ny shirveishyn postagh ve myr tad cliaghtey ve lurg laa ny jees. Ta stoo postit veihn Reeriaght Unnaneyssit roshtyn yn Ellan mie dy liooar, agh teh çheet ny smelley na teh cliaghtey çheet.
Tan chumrail ayn kyndagh rish arganeyn ec kuse dy h-ynnydyn postagh fud y Reeriaght Unnaneyssit.
Naight Radio Vannin 6.6.01
Spectacular night in Douglas
The Red Arrows gave a spectacular display of aerobatics over Douglas Bay. Later, there was a fantastic fireworks display.
Adsyn ren troailt gys Mannin son Feailley TT 2001, honnick ad taishbynys ard-hilleydagh dy chloie speyragh erskyn Baie Ghoolish fastyr jea. Va cummey dooghyssagh yn vaie slane cooie da skimmee-taishbynys ny Sideyn Jiargey, ren getlagh stiagh dy jeeragh ec shiaght er y chlag. Hug ny staydoilee-etlee taitnys da ny thousaneyn dy leih ver yn çhooylaghan as ny king-çheerey.
Haink yn oie gys jerrey lesh taishbynys yindyssagh dy hentagyn.
Manx Grand Prix
The best available advice should be used to decide if the Manx Grand Prix should go ahead, says John Crellin.
Coardail rish John Crellin, Eaghtyrane Sheshaght-Cheirdee Eirinee Vannin, lhisagh y briwnys vees Grand Prix Vannin ayn mleeaney ny dyn, lhisagh eh ve soit er yn choyrle share ta ry gheddyn, as y feme dy reayll y gorley crubbane as beeal ersooyl veihn Ellan.
Ta John Crellin gra dy vel eh toiggal tarmestey yn jeadys-turrysid, focklit er y gherrid ec yn oasteyr Chris Robertshaw, ta credjal dy beagh eh slane ass smooinaghtyn Grand Prix Vannin y scryssey.
Ga nagh vel briwnys jeant foast mychione Grand Prix Vannin (lhisagh ve ayn ec y jerrey jeh Mee Luanistyn), ta Mainshtyr Crellin credjal dy vel reih creoi (agh neu-chramp) ry yannoo ec y Reiltys as fir-reaghee ny ratçhyn.
Fishermen swim for shore
Three fishermen managed to swim ashore when their speedboat sank.
Dod tree eeasteyryn snaue gys y traie lurg dan vaatey-bieauid oc goll er lhieeney as goll fo. Haghyr shoh mysh jeih er y chlag oie Jelune, faggys da kione Phurt Soderick.
Va ny tree deiney er ve tayrn fainey-rubbyr mooar, as ghow ad ymmyd jeh shoh dy roshtyn y traie. Hie fys er cur gys Arreyderyn-Coose Ghoolish, agh cha row feme orroo çheet magh. Ta ny h-Arreyderyn-Coose cur raaue dauesyn vees goll magh ayns siyn-taitnys dy lhisagh ad ve aarloo cour reddyn oddagh taghyrt - lhisagh jaggadyn-sauçhys ve orroo as lhisagh lossagyn as radio menkid ard ve oc, as fys oc er ny h-aghtyn ymmyd y ghoaill jeu.
D-Day anniversary
The 57th anniversary of D-Day will be commemorated on Sunday.
She yn laa jiu yn tree feedoo laa-bleeaney as queig-jeig jehn laa tra hoie thousaneyn dy hidooryn cochaarjagh er y clyst-marrey twoaie jehn Rank. Vad goaill toshiaght er yn eab sjerree dy gheddyn y varriaght sy nah chaggey mooar.
Hed Shirveish-Chooinaghtyn er cummal Jedoonee ec Balley Keeill Eoin.
Ta Harry Bacon credjal dy nhegin freayll y laa shoh ayns cooinaghtyn son ny sheelogheyn ta ry heet. She eshyn y Caairliagh Onnoragh jeh Banglane Vannin jeh Sheshaght Shenn Sidooryn Normandee. Teh gra nagh nhegin soiaghey beg jehn scansh dy jagh y Rank er seyrey veih ny sidooryn Germaanagh.
Hed y Çhirveish-Chooinaghtyn er cummal ec tree er y chlag fastyr Jedoonee ec Balley Keeill Eoin, goll er leeideil ec yn Arrymagh Breffitt.
A new housing development
Heritage Homes have applied for planning permission for a neighbourhood centre.
Ta Thieyn-Eiraght er chur stiagh yeearreydys son plannal dy hroggal shapp, oik postagh as halley theayagh. Shoh lhiasaghey da Ard-Phlan son lhiasaghey-thieys eddyr Bayr Rhumsaa as Bayr Balley Poer ec Purt ny h-Inshey.
Van cummey-thieys coardit chouds veagh ynnyd-nabooys goll er troggal.
Chammah as shoh, ta Thieyn-Eiraght shirrey kied-plannal son kesmad jees jehn lhiasaghey. Gowee shoh stiagh shey-jeig as daeed dy hieyn as cummalyn-rea elley.
Naight Radio Vannin 13.6.01
Sulby Plan
Arthur Radcliffe says the Sulby local plan is tainted and should be overturned.
Ta plan ynnydagh Sulby breinnit as lhisagh eh goll er ceau harrish, coardail rish Arthur Radcliffe. She eshyn ren aghin cour kiartaghey aggair, as bee imraa mychione shoh currit da Tinvaal yn çhiaghtin shoh çheet.
Va Arthur Radcliffe laccal lhiasaghey thalloo echey, agh ren Rheynn Reiltys Ynnydagh as y Çhymmyltaght caghlaa ny reillyn, as cha row shen lowit. Cha row agh eirinys lowit er y thalloo maghey shen. Agh tra van caghlaa shen jeant, va Shirveishagh y Rheynn geearree creck e hie, va feer faggys dan thalloo arganagh. Myr shen, va parteeas ec y Çhirveishagh sy chooish.
Hie aghin Vainshtyr Radcliffe er ronsaghey liorish Bing Reiht, ren coyrlaghey dy lhisagh oltey jeh possan reiht erbee goll harrish y cagliagh dy ve kiarailagh my teh ny tee smooinaghtyn mychione soilshaghey dy vel parteeas echey ny eck ayns cooish myr shoh.
Chammah as shen, ta imraa yn Ving Reiht coyrlaghey dy lhisagh briwnyssyn-plannal ve soit er plannyn tayn ec y traa, as cha nee er treealtyssyn. Tan imraa gra dy lhisagh sleih ve foshlit
, as lhisagh çhaglymyn jeh rheynnyn-reiltys goll er recortyssey dy kiart.
Agh cha nel Mainshtyr Radcliffe jeant bwooiagh nagh ren y Ving ceau harrish y briwnys-plannal ta jannoo er y thalloo echey.
Customs and Excise Bill
Edgar Quine says his proposed amendment to the Customs and Excise Bill will not provide a hiding place for criminals.
Yn Oltey jehn Chiare as Feed son Skylley Chreest ny h-Ayrey, Edgar Quine, teh gra nagh jean y lhiasaghey treealtyssit echey jehn Villey Keesh-Varrey as Keesh Sthie, nagh jean eh livrey fastee da kimmee. My vees y lhiasaghey coardit, sleih erbee çheu-mooie jeh reillys yn Ellan bentyn rish cooishyn myr shoh, bee orroo geddyn kied screeut veihn Turneyr Theayagh dy gheddyn fysseree.
Ta Mainshtyr Quine gra dy bee yn lhiasaghey echey cur er slattyssyn Keesh-Varrey as Keesh Sthie dy ve gollrish slattyssyn elley. Hed y lhiasaghey er cur dan Chiare as Feed Jemayrt, lurg obbyr bentyn rish pabyr-oardagh Tinvaal. Choard y Loayreyder dy beagh y lhiasaghey goll er resooney roish treeoo lhaihys y Villey lurg da Shirveishagh y Tashtey, Richard Corkill, shen y hirrey.
Islands links with UK to change
In future, the Islands links with the Crown will be through the Lord Chancellor.
Ta Reiltys y Reeriaght Unnaneyssit er ghra dy bee kianglaghyn yn Ellan maghey shoh lesh Crooin Hostyn trooid y Çhiarn Cormeyder ayns ynnyd y Scrudeyr Sthie. Ta shoh myr eiyrtys jeh scugheyn Çhiarn Bassam magh ass e chiartey myr Shirveishagh Oik Sthie lesh freggyrtys son Coloinyn Barrantagh y Chrooin, as yn Ellan myr nane jeu.
Dy hickyraghey dy bee kinjaght ayn, skimmee Reeriaght Unnaneyssit ta dellal rish cooishyn yn Ellan, nee ad garraghey gys oik y Çhiarn Cormeyder. Cha nel shoh coontit dy ve ny chaghlaa ayns stayd bunraghtoil yn Ellan. Ta sleih smooinaghtyn dy bee reddyn goll er myr vad roïe.
New radio station
Galaxy FM, a new commercial radio station, is due to start broadcasting soon.
Bee stashoon-radio elley ayn er y gherrid, chammah as Radio Vannin. Shoh Galaxy FM, stashoon-traghtee noa, vees creeley ec y jerrey-shiaghtin gys Doolish, Kione Droghad as Skeerey Vraddan, ny sanmagh sy vlein shoh.
Bee Galaxy FM co-hirrey noi Kik FM ayns margey yn aeglagh. She kiaull vees ry chlashtyn ny lomarcan, son y chooid smoo, currit da ny kaartyn-kiaullee as kiaull- daunse. Y Stiureyder-Reirey Juan Turner, teh credjal dy vel yn aggyrtys mooar dy liooar dy ymmyrkey yn ventyr.
Naight Radio Vannin 20.6.01
IRIS approval
Tynwald has unanimously approved the construction of the IRIS treatment plant.
Lesh un aigney, ta Tinvaal ayns coardailys dy jed seyraad-glennee IRIS (IRIS treatment facility) ec Meary Veg er troggal. Shoh cree skeim IRIS, vees costal tree as feed millioon punt.
Tad kiarail goaill toshiaght lesh yn obbyr ec Meary Veg ayns Skylley Stondane ayns yn ouyr, as ad kiarail dy bee yn seyraad gobbraghey sy vlein daa housane as tree. Dinsh y Shirveish Garraghey, Tony Brown, cre cho ymmyrçhagh as tan chalee. Teh jeant feer wooiagh dy vel e cho-obbreeyn politickagh smooinaghtyn myr shen myrgeddin.
Manx Radio
Eddie Lowey says Manx Radio should be subject to the same five-year plan as other Government departments.
Eddie Lowey, Oltey jehn Choonseil Slattyssagh, dooyrt eh dy lhisagh Radio Vannin ve fon smaght jeh plan queig bleeaney gollrish rheynn-reiltys elley erbee, syn ynnyd jeh shirrey dhooraghtyn tra tad smooinghtyn dy vel shen ymmyrçhagh.
Dooyrt eh shoh lurg resoonaght Tinvaal mychione plan ry hoi ronsaghey strateysh y stashoon-radio sy traa ry heet. Veagh y ronsaghey costal kiare cheead thousane punt. Van resoonaght currit sheear gys vees y Whaiyl chaglym ry cheilley reesht sy vee shoh cheet.
Dooyrt Mainshtyr Lowey dy row Radio Vannin shirrey argid ro anmagh as nagh row fysseree dy liooar ec olteynyn Tinvaal dy heet gys briwnys.
E-mail fraud warning
Residents and businesses in the Isle of Man are targets of an e-mail fraud.
Cummaltee as colughtyn-dellal ayns Mannin, she adsyn ny deanyn jeh molteyrys ta soit ayns yn Affrick. Ta chaghteraghtyn post-L cheet veih Togo shirrey er sleih ad dy chur fysseree mychione coontaghyn-banc ry hoi cur paart dy villioonyn dy ghollaryn ayns ny coontaghyn son tammylt. Ayns ny chaghteraghtyn, teh gialdyn dy vow adsyn vees cooney paart jehn argid shoh myr leagh.
Ta shoh bunnys yn un red as ny va ry lhaih ayns screeunyn haink veihn Naigeer. Tan choyrle veih Unnid Loghtyn Argidoil kiart myr vee roish shoh - ny jean cur geill da ny chaghteraghtyn. Agh Mike Cowell, Sarjant-Cronneyder ayns Unnid Loghtyn Argidoil, teh gra dy vel sleih ennagh goll er molley foastagh, ga dy row raaueyn dy liooar currit magh.
Global warning threat to islands
Entire island nations face being submerged unless immediate action is taken.
Tan raaue ayn dy jed slane ashoonyn ellanagh fon ushtey mannagh vees reddyn jeant dy chelleeragh dy chaggey noi ny h-eiyrtyssyn jeh caghlaaghyn syn aeraid (climate). Shoh myr dinsh y Reejerey David Steel da chaghteryn Manninagh ec co-haglym jeh Sheshaght Ardwhaiyllagh y Cho-unnaneys (Commonwealth Parliamentary Association) ayns Doon Edin.
Y shenn Deynlaghteyr Libraalagh, Fer-Oik-Reill y Cho-whaiyl Albinagh, dooyrt eh dy vel ad er n-ooley dy jean y keayn girree liorish seose gys meadar sy cheead shoh. Oddagh shoh baggyrt er ardjyn injil ec y clyst-marrey fud ny h-ellanyn shoh. Ta David Steel cur y loght er chiow ny cruinney. Dooyrt eh rish chaghteryn ec y cho-haglym dy nhegin cur laue rish y vaggyrt roish my vees eh ro anmagh.
Teh guee er lieh cheead chaghter veih un cheer jeig ad dy yannoo reddyn dy chaggey noin vaggyrt shoh.
Naight Radio Vannin 27.6.01
ISLE OF MAN SETS OFF ON LAST LEG
The Isle of Man yacht has got off to a good start in the final leg of the BT Global Challenge.
Tan birling Ellan Vannin er ngoaill toshiaght dy mie syn ayrn sjerree jeh ratch BT Doolane y Chruinney. Veh ayns y vean jehn flod myr vad goll magh ass La Rochelle ec y traa pointit ec munlaa Jemayrt. Van emshyr mie son y ratch jeh shey cheead meeilley gys Southampton. Ren y birling Saue ny Paitchyn coayl y cowrey-toshee, as begin da goaill toshiaght reesht. Tad jerkal dy jean ny birleeyn roshtyn Southampton Jesarn.
ELECTRICITY SUPPLIES AFFECTED
Tuesday mornings electrical storm affected electrical supplies.
Y dorrin lectragh moghrey Jemayrt, ren eh jannoo er livrey-ys lectraghys syn Ellan, ayns y twoaie as y sheear erskyn ooilley. Veh jannoo er ynnyd-eggey Radio Vannin rish tammylt. Jeshaghteyryn veih Lught-Reill Lectraghys Manninagh, vad gobbraghey dy livrey lectraghys reesht gys ny thieyn ren coayl eh. Lurg tammylt, cha row monney thieyn fegooish lectraghys. Van lught-lectraghys shirrey er shellooderyn-thie ad dy yeeaghyn er nyn gorragyn-teaym (trip switches) roish cur fys er y Lught-Reill Lectraghys.
CAPTAIN OF MAROWN APPOINTED
Charles Fargher has been appointed Captain of the Parish of Marown
Tan Kiannoort er phointeil Charles y Karagher ny Chaptan jeh Skeerey Marooney. She coontysseyr kaartit Mainshtyr y Karagher, ta cummal ec Thie Ballafreer, Mwyllin Doo Aah. Teh goaill ynnyd George Quayle, va ny Chaptan jeh Skeerey Marooney veih nuy-jeig, tree feed as hoght-jeig gys hooar eh baase ny sleaie sy vlein shoh.
FISHING RESTRICTIONS LIFTED
For the first time in several years, Manx fishermen will be allowed to fish for herring.
Son y chied cheayrt rish kuse dy vleeantyn, foddee eeasteyryn Manninagh geeastagh son skeddan. Veh reaghit dy noddagh keead thunney meadragh dy skeddanyn goll er tayrtyn ec eeasteyryn Manninagh, geiyrt er resoonaghtyn eddyr sheshaghtyn-eeastee as Reiltys y Reeriaght Unnaneyssit.
Ta sleih jerkal dy bee shoh yn toshiaght jeh bishaghey beayn ayns dellal-eeastee yn Ellan. Ec y traa cheddin, shegin shaghney tayrtyn rouyr dy eeastyn. Ayns ny jeih bleeaney sjerree, ga dy row dellal ny skeddanyn jiargey foast fo raad, cha nee skeddanyn veihn keayn mygeayrt Mannin vayn. Tan Shirveishagh Eirinys, Eeastagh as Keylljyn, Alex Downie, jerkal dy bee shoh yn toshiaght jeh ventyryn elley myr shoh.
ARRIVAL FIGURES
May passenger figures for Douglas were down by 5.6 percent on the same period last year.
Yn earrooyn dy hroailtee-varrey haink gys Doolish ayns Mee Boaldyn mleeaney, veh 5.6 sy cheead ny sloo nan earroo son Mee Boaldyn nurree. Ta shen leodaghey jeh ny shlee na tree meeilley troailtagh, sheese veih tree feed meeilley as queig cheead (60,500) gys shiaght-jeig as daeed meeilley as un cheead (57,100). Agh, chouds shoh, son y vlein daa veeilley, ta hoght feed as queig-jeig meeilley, hoght cheead as kiare feed as nuy-jeig (175,899) dy hroailtee er jeet gys Doolish. Ta shen 0.9 sy cheead ny shlee nan earroo son y traa cheddin sy vlein daa veeilley - va shen hoght feed as kiare-jeig meeilley, kiare cheead as nuy (174,409).
Va ny sloo dy hraaght-gleashtan as roar-bree ayns Mee Boaldyn mleeaney - leodaghey jeh hoght as feed,. point jees sy cheead (28.2%). Ayns Mee Boaldyn, va leodaghey ayns traaght veih gagh purt gys Doolish, er lhimmey jeh Lerpoyll, raad va bishaghey jeh shey sy cheead. Dooyrt Stiureyder ny Puirt, Mike Brew, dy vel ny h-earrooyn myr shoh kyndagh rish scryssey ny ratchyn TT mleeaney. Agh tan beoyn bunneydagh jarrooagh, lesh aase ry-akin dy chooilley voayl.
Naight Radio Vannin 4.7.01
MANX GRAND PRIX IS CANCELLED
The Chairman of the Manx Motorcycle Club calls for contingency plans.
Y briwnys jeant liorish Club Roaryn-Bree Vannin dy scryssey Grand Prix Vannin mleeaney, hie eh er fockley magh jea. Veh baghtal ry-hoiggal dy row Coonseil ny Shirveishee smooinaghtyn dy lhisagh ny ratçhyn ve ayn, agh va fir-oik y chlub cur geill mooar dan choyrle veihn Rheynn Eirinys, va gra dy lhisagh ny ratçhyn goll er scryssey. Dooyrt loayrtagh veihn Rheynn dy row ad er ve jerkal dy beagh y gorley crubbane as beeal sy Reeriaght Unnaneyssit fo smaght nish, agh van gorley brishey magh hoal nish as reesht foastagh. Er yn oyr shen, hug y Rheynn Eirinys coyrle nagh lhisagh ny ratçhyn ve ayn - veagh eh ro ghaueagh.
Ren nane jeh fir-reaghee yn Grand Prix guee er y Reiltys dy aghtey nishtagh dy hickyraghey dy nod y TT as y Grand Prix ve ayn sy vlein shoh cheet. Dooyrt Caairliagh Chlub Roaryn-Bree Vannin, Les Doherty, dy vel y gorley crubbane as beeal foast ayn sy Reeriaght Unnaneyssit as shegin plannyn er-lheh goll er aarlaghey.
TOURIST INDUSTRY UNDER THREAT
Chris Robertshaw says the TT and the Manx Grand Prix may be cancelled for ever.
Tan baggyrt ayn dy bee yn TT as Grand Prix Vannin scryssit son dy bragh, mannagh jed ny h-aghtyn tan Reiltys dellal rish gorley as y gaue jeh gorley er caghlaa, coardail rish Caairliagh y Cheshaght-Oltee, Chris Robertshaw. Ta eshyn er loayrt magh dy lajer noi polaseeyn y Reiltys cour freayll y gorley crubbane as beeal ass Mannin. Cha nel eh goaill yindys nagh bee yn Grand Prix ayn, agh teh mollit dy mooar liorish shen. Teh credjal dy nhegin dan Reiltys aa-smooinaghtyn mychione e pholaseeyn dy reayll spoyrt-jeshaght bio, kyndagh rish yn aght tan gorley goll er sy Reeriaght Unnaneyssit.
DHSS TO SURVEY CUSTOMERS
The Department of Health & Social Security is to carry out a survey of its customers.
Bee yn Rheynn Slaynt as Shickyrys y Theay shirrey fys veih ny cliantyn eck. Sleih goll gys Thie Chibbyr y Vargee ayns Doolish, hed feyshtyn er briaght jeu mychione y whallid (quality) jehn chirveish tad geddyn veihn Rheynn. Cha nel shoh y chied cheayrt tan Rheynn er nyannoo y lheid. Y Co-reagheyder jeh Quallid as Shirveishyn-Cliantyn, Jan Mellows, tee gra dy noddagh fysseree veihn towshan (survey) ve feer leaghar.
NURSES SURVEY
The Joint Nurses Consultative Committee is asking for a survey of nurses views.
Ta Co-Ving-Choyrlee ny Boandyryn er screeu gys y Reiltys dy hirrey towshan jeh skimmee-boandyryn yn Ellan, gollrish ny towshanyn jeant er y gherrid jeh ny meoiryn-shee as ny h-ynseyderyn-scoill.
Caairliagh y Cho-Ving, Bernard Moffatt, teh gra dy beagh ny h-ard-reddyn ayns lheid y towshan ny cooishyn shoh: faill, foaynoo-obbyr as creeaght (morale). Chammah as shen, ta ferg smoo er boandyryn kyndagh rish yn argid ta goll er chebbal da boandyryn hoal dy chleayney ad dy heet dy obbraghey ayns Mannin. Ta Mainshtyr Moffatt gra dy vel y Reiltys fo traastey dy gheddyn tooilley sleih dy yannoo ymmodee kiartaghyn ayns Mannin, agh ta reddyn ayn oddys ve jeant dy haraghey cooishyn.
ISLAND GAMES
Competitors in the Nat West Island Games will start arriving today.
Cohirreyderyn ayns Gammanyn ny h-Ellanyn, nee ad goaill toshiaght dy roshtyn Mannin jiu. Ayns ny tree laa ry-heet, hig bunnys kiare meeilley cohirreyder gys Mannin ayns traa son y sharmanys-fosley (opening ceremony) ec yn Ynnyd-Spoyrt Ashoonagh Jesarn. Stiureyder ny Gammanyn, Mike Ball, teh jerkal dy jean sleih ynnydagh cur cooney dy yannoo shoh ny haghyrt nagh vees jarroodit.
Naight Radio Vannin 11.7.01
NOEL CRINGLE RE-APPOINTED
The President of Tynwald has been re-appointed for a second term of 5 years.
Ta Eaghtyrane Tinvall, Noel Cringle, goaill rish dy row eh smooinaghtyn er tayrn erash veihn chiartey as goaill ayrn syn ard-reihys vees çheet roish foddey. Lurg da goll er aa-phointeil son imbagh elley jeh queig bleeaney, dinsh yn eear-oltey jehn Chiare as Feed son Rosien dy row eh goaill foddeeaght son y troddanaght jeh politickaght.
TYNWALD APPROVES £400,000
Manx Radio has been given the go-ahead to carry out a detailed study of future options for the station.
Ta Radio Vannin er ngeddyn kied dy phointeil reireyder-shalee dy yannoo yn studeyrys sdiuney rieau mychione yn obbyr as yn ynnyd jehn stashoon sy traa ry heet. Lurg da resooney rish daa oor dy lieh, choard Tinvaal dy cheau beggan ny smoo na kiare cheead meeilley punt, liorish tree voteyn as feed noi nuy. Ny mastocsyn noi va Geoff Cannell, eear Fembleyder Naight as Spoyrt Radio Vannin, ren gra dy row shen rouyr argid theayagh dy cheau er oaylleeyn mooie, nagh beagh toiggal yn çhirveish er-lheh ta goll er livrey ec y stashoon.
Dooyrt Mainshtyr Cannell nagh beagh y studeyrys agh foddyr. Agh dooyrt Caairliagh Radio Vannin, Charles y Karagher, nagh beagh y studeyrys currit ry-lhiattee chouds veagh eshyn ayn. Dooyrt eh dy lajer dy nee Boayrd as skimmee Radio Vannin veagh stiurey yn çhalee. Y sleih ragh er pointeil dy yannoo yn studeyrys, veagh ad geddyn ooilley yn fysseree veagh ymmyrçhagh.
COMMISSIONERS REQUEST A DELAY FOR IRIS
Port Erin Commissioners are asking the Department of Transport to change their timetable for the laying of the IRIS pipeline to the south.
Ta Barrantee Phurt Çhiarn shirrey er y Rheynn Arraghey dy chaghlaa yn claare-traa oc son cur stiagh piob-IRIS gys y jiass, kyndagh rish yn assee veagh jeant dan valley liorish yn obbyr treealit. Kyndagh rish y phlan tayn nish, cha beagh traenyn goll gys y jiass son daa vlein ayns y tourey. Tan Barrantagh Joyce Corlet smooinaghtyn dy nhegin da aght elley ve ayn dy haghney yn boirey son turrysee as cummaltee. Dooyrt ee nagh dooar ny Barrantee coyrle erbee veihn Rheynn ro laue as tee shirrey çhaglym marish y Rheynn dy resooney yn chooish.
NEW DIRECTOR OF EDUCATION
The appointment of a new Director of Education from off-Island is causing concern among some members of the Board of Education.
Pointeil Stiureyder Ynsee noa veihn çheu-mooie dy ghoaill yn ynnyd jeh Ralph Cowin, vees çheet dy ve ny haaue, ta shoh er chur yn olk er olteynyn ennagh jehn Voayrd Ynsee. Ta fouaghyn ayn nagh jagh Manninagh er pointeil. Ta feysht er y chlaare-obbyr jeh çhaglym y Voayrd Jeheiney as tan feysht briaght jagh barelyn y Voayrd er coontey roish my row y stiureyder noa pointit. Teh jeeaghyn dy vel y Boayrd smooinaghtyn dy lhisagh yeearreyder Manninagh er ve pointit, as dy jagh y kiartey er çhebbal da ben veih Nalbin. Cha nel peiagh erbee veihn Voayrd ny yn Rheynn Ynsee er ghra veg roish y çhaglym.
TT CONCERTS RAN AT A LOSS
The two concerts in the Villa Marina gardens during the TT festival lost a total of £8,500.
Y daa chuirrey-chiaullee ayns garaghyn y Villa Marina, chaill ad hoght meeilley as queig cheead punt ooilley cooidjagh. Van fys shoh ayns freggyrt screeut veihn Shirveish Turrysid gys Edgar Quine, Oltey jehn Chiare as Feed son Skylley Chreest ny h-Ayrey. Hie ny Fun Lovin Criminals as Van Morrison gys yn Ellan dy haraghey yn gennallys er y fa dy row ny ratçhyn scryssit. Ren ny cuirraghyn-kiaullee costal ny shlee na hoght feed as hoght meeilley punt dy chur fo raad, agh cha ren ad cosney agh beggan ny shlee na hoght feed meeilley punt. Shoh earrooyn shallidagh. Cha nel ooilley yn fysseree ry gheddyn er y fa dy vel folliaght ayn.
Naight Radio Vannin 18.7.01
POLICE REJECT MHKS CLAIM
A senior police officer has rejected an MHKs claim that there arent enough police at trouble spots during peak periods.
Ta ard-voir-shee er nyiooldey aggyrt veih oltey jehn Chiare as Feed nagh vel meoiryn-shee dy liooar ec buill syn Ellan raad ta boirey dy cliaghtagh anmagh syn oie as leah sy voghrey. Agh tan meoir-shee shen gra dy vel ny meoiryn-shee fo traastey. Van meoir-shee, Gary Roberts, freggyrt rish baghteyrys veihn oltey jehn Chiare as Feed, John Houghton, dy vel rouyr drogh ellyn as meshtallys goll er as cha nel ny meoiryn-shee cur geill da.
Tan Scruteyr Roberts gra dy vel ad er ronsaghey ny h-aghtyn as ny buill raad ta ny meoiryn-shee gobbraghey. Eddyr nane-jeig syn oie as tree sy voghrey, shen y traa smoo boiragh, as ec y traa shen ta daa phossan dy veoiryn-shee gobbraghey feiyn Ellan. Ta shen doobley yn earroo dy veoiryn-shee ta ry-gheddyn.
Agh, ga dy vel ny meoiryn-shee er ngeddyn tooilley argid, tan argid brash geeck son fir er-lheh ta dellal rish reddyn myr druggaghyn, loghtyn thieoil as loghtyn keintyssagh. Myr shen, cha nel tooilley meoiryn-shee mooie bwoalley ny pemmadyn. Ta shen dy ghra, ta genney meoiryn-shee ry-akin ayns buill voiragh.
NEW SCHOOL FOR ST JOHNS
The Education Minister says the new primary school at St Johns will give the West of the Island a facility they can be proud of.
Tan Shirveishagh Ynsee, Steve Rodan, gra dy nod sleih syn ayrn heear jehn Ellan ve moyrnagh ass y vunscoill noa tra vees eh troggit ec Balley Keeill Eoin. Bee yn scoill costal 5.2 millioon punt as tad kiarail dy bee ee jeant son Jerrey Fouyir, daa veeilley as jees (2002). Bee ee foddey ny smoo nan scoill Victorianagh tayn nish, va jeant son tree feed as queig-jeig dy phaitçhyn, agh ta ny shlee na keead paitçhey goll dys y scoill ec y traa tayn.
Bee yn scoill noa beeal rish y thie-lhionney The Farmers Arms. Bee shiaght shamyryn-brastyl aynjee, chammahs unnid femeyn er-lheh, unnid ro-scoill as shamyr son sleih aeg as y theay.
PEEL PROMENADE AND IRIS
It is hoped the IRIS work on Peel promenade will largely be completed by the middle of August.
Obbraghyn IRIS ta goll er ec shooylaghan Phurt ny h-Inshey nish, bee ad ass y raad ayns traa son Carnival Phurt ny h-Inshey er y wheiggoo laa jeh Mee Luanistyn. Ta treisht ayn dy bee yn chooid smoo jehn skeim cooilleenit ayns mean Vee Luanistyn. Ta sleih ennagh boirit dy bee obbyr IRIS cur yn olk er y charnival. Agh sleih veihn cholught Charles Brand, Ellan Vannin Çhiarmaanit, tadsyn gra dy bee ad abyl dosley yn shooylaghan da traaght er laa yn charnival, ga dy bee orroo dobbraghey lurg y laa shen.
Yn Ard-Fer-Stiuree, Mike Maguire, teh gra dy jean e cholught ronsaghey yn thooilley haink er thieyn ayns Purt ny h-Inshey er y gherrid dy phrowal deddyn magh cre haghyr. Ta cummaltee ennagh gra dy nee er obbraghyn IRIS tan loght.
MANANNAN WAS MERLIN CLAIM
Sir Charles Davson claims Manannan and Merlin were one and the same.
Ughtar ta cur shilley er yn Ellan yn çhiaghtin shoh, Yn Reejerey Charles Davson, teh gra dy row Manannan Mac Lir, fer-coadee shenn-skeealagh Vannin, as Merlin (ny Myrddin) yn un red. Va Myrddin y fer-obbee ayns skeealyn Arthur. Tan Reejerey Charles Davson lorgey kiangley e lught-thie gys Mannin erash gys y hoghtoo eash. Teh credjal dy row Guriat, ree Celtiagh jeh Mannin, nane jeh ny shennayraghyn echey. Teh credjal myrgeddin dy nee lioar van Grail Casherick, va cummal ny folliaghtyn jeh far-chemmig, as dy vel grainney er crosh Cheltiagh y Cholloo ta bentyn rish y lioar shoh.
Naight Radio Vannin 1.8.01
HEALTH COMPLAINTS PANEL
An independent complaints panel for the Department of Health is launched today.
Ta pannyl neuchrogheydagh ry-hoi plaiyntyn mychione cooishyn sy Rheynn Slaynt goll er lunney jiu. Surransagh nagh vel jeant bwooiagh ec yn chiarail to ry-gheddyn, foddee eshyn ny ish shirrey er y phannyl y chooish y reaghey, mannagh vod y chooish shen goll er reaghey ayns aghtyn elley.
Nee fer jeh daa chaairlaigh y chooish y ronsaghey hoshiaght, as she eshyn nee briwnys lhisagh y chooish goll er ronsaghey ec y phannyl neuchrogheydagh. Ta Harry Galbraith nane jeh ny caairlee. Teh gra dy vel treisht ersyn dy jean y coarys (system) noa cur cree dan theay dy vel sleih çheu-mooie jehn çhirveish-slaynt cur nyn laueyn gys boiraghyn y theay mychione y çhirveish shen.
Ga dy vel aghtyn ayn nish çheu-sthie jehn çhirveish-slaynt dy ghellal rish plaiyntyn, tan Shirveishagh cur failt er possan neuchrogheydagh ta çheu-mooie dy ghellagh rish cooishyn erbee nagh jagh er feaysley dy kiart. Y Shirveishagh-Slaynt, Claire Christeen, Oltey jehn Choonseil Slattyssagh, tee gra dy vel y coarys tayn nish gobbraghey mie dy liooar. Y pannyl neuchrogheydagh, teh goll er croo dy heeyney yn coarys-plaiynt tayn hannah.
GO-AHEAD FOR LONAN HOUSES
Planning permission has been given for 43 houses to be built in Lonan.
Ta kied-plannal er ny chur dy hroggal tree thieyn as daeed ec Ballacannell, Bayr ny Killey, Skyll Lonan. Ec brialtys ayns Mee Averil, va plaiyntyn noin treealtys dy hroggal ny thieyn veih cummaltee ynnydagh, Barrantee Skyll Lonan, as Steve Rodan, yn Oltey jehn Chiare as Feed son Garff, va boirit mychione traastey smoo er y vunscoill ynnydagh. Agh ren scruteyr neuchrogheydagh lowal rish ny plannyn, er conaant dy beagh entreilys cooie ayn gys Bayr ny Killey, as dy beagh y cummey-thallooin (landscaping) mie dy liooar, as nagh beagh ooryn-obbyr ny fir-hroggal ro liauyr.
PORT-E-CHEE AVENUE TRAFFIC
A serious accident may happen at Port-e-Chee Avenue in Douglas.
Coardail rish oltey ynnydagh jehn Chiare as Feed, Alex Downie, scosoylagh dy bee drogh-haghyrt olk ec Astyl Purt y Çhee kyndagh rish sleih gimman gleashtanyn ro happee. Tan oltey jehn Chiare as Feed son Doolish Heear gra dy vel immanee goaill ymmyd jeh Astyl Purt e Çhee dy haghney fuirraghtyn ec ny soilshaghyn-reill ec keeill Ninian.
WEATHER CLOSES TROUT FARM
The good weather has forced the closure of the trout farm at Maughold.
Tan emshyr vie er chur er Rheynn Eirinys, Eeastagh as Keylljyn y guirrlan-brick ec Skyll Maghal y ghooney. Cha vod y theay cur shilley er nish. Tan emshyr çheh er leodaghey yn ocsygien syn ushtey. Myr shen, shegin da ny eeastyn tannaghtyn kiune, gyn boirey. Dy cliaghtagh, ta keayrtee goaill soylley jeh fassaghey ny eeastyn, agh cha nel ny eeastyn ayns feme jeh wheesh bee my tan emshyr braew. My ta sleih ayn, ta ny brick çheet dy ve neufeagh as ayns feme jeh tooilley ocsygien. Myr shen, oddagh kuse jeu geddyn baase.
LOCAL POET PUBLISHED
Locket Somerville has just published his first book of verse.
Ta bard ynnydagh, ta cummal ayns Lunnin, dy jeeragh er chur magh e chied lioar dy ghraneyn, enmyssit Sooill jeh Lunnin (A London Eye), bwooise da moir voyrnagh as ynesteyr (investor) slane kiarit. Ghow Locket Somerville toshiaght dy screeu tra veh ayns Hong Kong, raad haink eh dy ve jeant meevaynrey ec aght-beaghee yn cherroo-argidys as y sleih va gobbraghey ayn. Va carrey greinnaghey eh dy screeu tooilley, agh cha jagh yn obbyr echey er cur magh gys haghyr eh dy jagh Judith Berrisford-Lewis gys shapp e vayrey.
Naight Radio Vannin 8.8.01
DIRECTOR OF EDUCATION
The Isle of Mans next Director of Education is likely to be a Manx worker.
Scosoylagh dy bee y nah Stiureyder Ynsee jehn Ellan ny obbree Manninagh, coardail rish yn Çhirveishagh Shallidagh jehn Rheynn Ynsee, Edgar Mann.
Haink reih-yeearreyder ny Rheynn veih jiass Hostyn, agh veh jiooldit kied-obbyr y chur jee, eer lurg aachlashtyn. Nish tan Fer-lhee Mann as e cho-obbreeyn goaill rish dy vel cummaltagh ynnydagh ayn lesh keeall chionnit as qualleeaghtyn cooie.
Ta Edgar Mann gra dy lajer dy nee Commishoon ny Shirveish Theayagh ta pointeil sleih myr yn Stiureyder Ynsee as she yn Commishoon vees reaghey ny vees jeant maghey shoh.
Chammah as shen, yn oltey jehn Rheynn Ynsee va ceaut magh lurg da tuittym magh lesh y Shirveishagh mychione pointeil stiureyder noa, teh treishteil dy jed lessoonyn cooie er ynsaghey liorish y chooish shoh. Nish, ta Bing Aachlashtyn Gurneil Failley er nyiooldey pointeil y reih-yeeareyder. Ta Bill Henderson, Oltey jehn Chiare as Feed, gra dy vel shoh soilshaghey dy row eshyn kiart dy loayrt magh. Ta Mainshtyr Henderson credjal nagh jean y chooish assee da peiagh erbee, agh teh treishteil dy jean ee foays da obbreeyn ynnydagh, goaill stiagh adsyn va ruggit ayns shoh as adsyn ter jeet dy chummal ayns shoh.
MINISTER REFUTES SECRECY LAWS
Treasury Minister Richard Corkill denies the Island has secrecy laws.
Tan Shirveishagh-Tashtee, Richard Corkill, er screeu gys fembleyderyn jeh pabyryn-naight ayns Nerin lurg da artyn-naight mychione Mannin goll er cur magh hoal bentyn rish cooishyn ta goll er ayns quaiylyn Yernagh. Ta ny cooishyn shoh ayns beeal y phobble gagh laa ayns Pobblaght Nerin. Ta Richard Corkill er chur screeunyn gys Y Brialtagh Yernagh (Irish Examiner) as Y Neuchrogheydagh Doonee (Sunday Independent) lurg daue clou skeealyn ta gra dy vel slattyssyn-keiltynys ec yn Ellan. Teh gra nagh vel shen kiart. Chammah as shen, teh boirit mychione yn aght ta ny pabyryn-naight shen cur drogh ghoo da Mannin as y kerroo-argidys.
CELTIC LEAGUE TO LOSE MOFFATT
Bernard Moffatt is to step down as Secretary General of the Celtic League.
Bee Bernard Moffatt girree ass yn oik echey myr Scrudeyr Cadjin y Chommeeys Celtiagh. Teh er ninsh da sleih yn Chommeeys dy jean eh yn obbyr shen son blein elley. Eisht, nee eh lhiggey yn raad da peiagh ennagh elley. Agh teh gra son shickyrys dy bee eh tannaghtyn myr obbree breeoil son y Commeeys.
CAVALCADE OF TRAMS
A cavalcade marked the 125th anniversary of the Douglas horse-trams.
Va keeadyn dy leih er shooylaghan Ghoolish riyr dy yeeaghyn er Markrey-Trammyn hie er reaghey ayns onnor jeh shey feed blein as queig jeh trammyn-cabbil Ghoolish. Va tree trammyn jeig sy varkrey hie er leeideil liorish tram daa laare. Van Meoir, y Coonseilagh Steven Pitts, as e heshaght ayns y tram shen. Masteyn sleih ooasle sy varkrey va Kiannoortyn Vannin, Jersey as Guernsey. Ayns tram elley va paitçhyn ta cur shilley er yn Ellan myr goaldee jehn çheshaght Paitçhyn Çhernobyl.
TT 2002
David Cretney is taking steps to prevent a date clash concerning the TT in 2002.
Shirveishagh Turrysid as Soccar, David Cretney, teh kiarail shaghney dy bee y TT as Roortaghtyn Goaldagh ny Roaryn-Bree reaghit son y traa cheddin sy vlein shoh çheet. Nurree, van daa haghyrt reaghit dy ve ayn ec y traa cheddin, as begin da Mainshtyr Cretney shirrey er fir-reaghee ny ratçhyn sy Reeriaght Unnaneyssit ny daaytyn oc y chaghlaa.
Naight Radio Vannin 15.8.01
DIRECTOR OF EDUCATION
A former Minister of Education and Chairman of the Board of Education says the whole process of choosing the next Director of Education has been handled very badly.
Va Victor Kneale CBE ny Stiureyder Ynsee as ny Chaairliagh jehn Voayrd Ynsee keayrt dy row. Tesh gra dy vel sleih er nyannoo brock jeh reih y nah Stiureyder Ynsee. She eshyn hug er bun y Boayrd Ynsee as eh jeant seose myr teh nish. Teh goaill ayrn ayns cooishyn ynsee ayns Mannin rish daeed blein as ny smoo. Ta Mainshtyr Kneale gra nagh row yn sleih kiart sy ving va kiarail pointeil y Stiureyder noa. Chammah as shen, teh gra dy lhisagh y peiagh share goll er pointeil as scummey yn ashoonaght. Teh credjal dy lhisagh olteynyn reiht y Voayrd er ngoaill ayrn smoo ayns reih yn Stiureyder, as cha nee sleih sy Çhirveish Theayagh nagh vel oayllagh er cooishyn ynsee.
NEW KEYS CANDIDATE
Another potential MHK has suggested the economy needs to be cooled down.
Peiagh elley ta geearree ve ny oltey jehn Chiare as Feed, teh er chur sannish dy lhisagh tarmaynys Vannin goll er feayraghey er aggle dy bee assee jeant dan whallid-vea (quality of life). She Caairliagh Varrantee Phurt Çhiarn Philip Crellin ec y traa tayn as teshyn er ghra dy bee eh goaill ayrn syn ard-reihys ayns Mee Houney mleeaney. Teh lane shickyr dy nhegin aghtey dy tappee dy chur er bisheydys tarmaynagh yn Ellan goll ny smelley.
INJURED WORKMAN DIES
A man who fell from a roof in Douglas on Mondya has died from his injuries.
Dooinney huitt daeed trie veihn vullagh jeh thie ayns Doolish moghrey Jelune, teh er ngeddyn baase sy thie-lheihys kyndagh rish lhottyn. She Joseph Hamilton Heaton veih Doolish vayn, va kiare bleeaney as feed dy eash. Veh gobbraghey er thie ec Strane Laureston tra huitt eh sheese gys y chlose-cooyl. Hug ad fys er y toshiagh-jioarey.
SHOPRITE CHANGE OF IMAGE
A number of Shoprite supermarkets are set to have a change of image.
Hed y cummey jeh kuse dy h-ard-vargaghyn Shoprite er caghlaa roish foddey. Bee cummey noa ayn, enmyssit Stoo Oor Tappee (Fresh Express). Bee tooilley sorçhyn dy hroaryn oor ry gheddyn, chammah as tooilley sorçhyn dy yough veshtallagh. As bee shappyn pabyryn-naight ayn dy chur er bun shappyn un stad.
Ta shoh ayrn jeh claare-ynesteeaght (investment programme) vees costal shiaght millioon punt. Jerdein shoh çheet, hed shapp-chaffee Costa er fosley ec ard-happ Shoprite ayns Doolish. Carol Glover, Stiureyder Dellal Shoprite, tee gra dy vel shoh soie argid son y traa ry heet.
ISLAND IN BLOOM
Those places in the Island which took part in the Island in Bloom competition are waiting to find out the winners.
Adsyn ayns baljyn as baljyn beggey syn Ellan ren goaill ayrn sy cho-hirrey Ellanyn my Vlaa, tad fuirraght deddyn magh quoi vees ny cosneyderyn. She yn Rheynn Turrysid ta reaghey yn co-hirrey as va briwnys goll er jannoo yn çhiaghtin shoh chaie. Y cosneyder jehn clane co-hirrey, shen y boayl vees goaill ayrn sy cho-hirrey Yn Vretin Vooar my Vlaa sy vlein shoh çheet.
She Rob Middleton va fer jeh ny briwnyn ayns brastyl ny baljyn beggey. Dooyrt eshyn dy row taishbynyssyn mie ayn as adsyn nagh row cho mie.
Naight Radio Vannin 21.8.01
COMMONWEALTH PARLIAMENTARY ASSOCIATION MEETS
The 47th meeting of the Commonwealth Parliamentary Association is taking place in Australia.
Bee yn çhiaghtoo çhaglym as daeed jeh Sheshaght Ardwhaiyllagh y Cho-unnaneys goaill ayrn syn Austrail eddyr yn chiarroo as yn wheiggoo laa jeig jeh Mean Fouyir. Bee yn çhaglym shoh goaill stiagh myrgeddin y chied çhaglym as feed jeh Olteynyn veih Çheeraghyn Beggey. She Eddie Lowey, Oltey jehn Choonseil Slattyssagh, y Caairliagh jehn Ving Sheckteragh ayns Mannin jeh Sheshaght Ardwhaiyllagh y Cho-unnaneys. Teshyn gra dy vel lheid y çhaglym shoh feer foaysagh ry hoi bishaghey toiggalys eddyr ashoonyn, as cur er bun kianglaghyn leaghar eddyr co-ardwhaiyllee (fellow parliamentarians).
Ta Mainshtyr Lowey jiooldey yn faaue dy noddagh yn Ellan dellal rish çheeraghyn y Cho-onnaneys liorish reiltys y Reeriaght Unnaneyssit, syn aght cheddin as ta goll er jannoo lesh çheeraghyn Oarpagh. Dy jarroo, teshyn gra. lhisagh sleih çheet nyn guail dy persoonagh ny smoo.
INTERNATIONAL YOUNG FARMER
A Manx representative has been elected on to the European Board of the Young Farmers Ambassadors Association.
Er y gherrid, hie çhaghter Manninagh er reih dy ve ny oltey jehn Voayrd Oarpagh jeh Sheshaght Ambassadeyryn Eirinee Aegey. She Martin Quayle y çhaghter shoh, as teh gra dy nee onnor vooar tayn dy dooar eh yn ynnyd. Kyndagh rish shoh, bee eh goaill ayrn ayns reaghey co-whaiyl-chruinney jehn Çheshaght hed er cummal ayns yn Toolyn ayns daa vlein dy hraa. Teh gra dy vel eh jeant feer wooiagh as eshyn abyl yn Ellan y hoilshaghey mastey ny h-ashoonyn.
SHIMMIN TO STAND AGAIN
Douglas West MHK John Shimmin will defend his seat in the forthcoming general election.
Ta John Shimmin, yn Oltey jehn Chiare as Feed son Doolish Heear, er ghra dy jean eh fendeil e hoiag ayns Tinvaal syn ard-reihys shoh çheet. She Mainshtyr Shimmin Caairliagh Oik Postagh Ellan Vannin, as teh ny oltey jeh Rheynn Dellal as Jeidjys. Roish shoh, ren eh shirveish ayns ny rheynnyn jeh Eirinys as Cooishyn Sthie, agh daag eh y rheynn sjerree kyndagh rish yn argane mychione y boayl veagh y pryssoon noa goll er troggal. Teh gra dy vel y chair ec teiyderyn dy yerkal dy bee nyn olteynyn jehn Chiare as Feed abyl dellal rish ny crampyssyn jeh ooilley ny reddyn vees goaill (affecting) yn Ellan ayns ny queig bleeaney ta ry heet. Teh smooinaghtyn dy vel gaue ayn dy jean greimnyn-sheean (soundbites) mooghey resoonaght tastagh.
MORE BIRDS BREEDING AT THE AYRES
More birds are breeding at the Ayres because of the foot and mouth restrictions.
Ta tooilley ushagyn sheelraghey ec yn Ayre er y fa dy vel lhiettrymys currit er sleih kyndagh rish y gaue jehn ghorley crubbane as beeal. Ushagyn ta guirr er y thalloo, tad er ve abyl sheelraghey er y reeastane gyn ve boirit liorish coshee as moddee. Mastey ny h-ushagyn hooar vondeish liorish shoh ta bridjeenyn as feddagyn-fainnit. Kyndagh rish y speeideilys shoh, hed plan-freayll er kiaddey dy yeeaghyn mysh y thalloo sy traa ry heet: cha bee ushagyn ayns ardjyn ennagh cho boirit syn imbagh-sheelree.
Naight Radio Vannin 29.8.01
TRAGIC ACCIDENT AT CROGGA
There was a fatal accident at the IRIS construction site at Crogga, in Santan.
Ta ronsaghey goll er bentyn rish drogh-haghyrt baasoil ec ynnyd-troggal IRIS ec Crogga ayns Skylley Stondane fastyr jea. Ta meoiryn-shee gra dy dooar dooinney baase lurg da carbyd-arraghey (dumper truck) tuittym stiagh ayns jeeg. Hug fir-vooghee cooney dy gheddyn y corp marroo, va goit fon charbyd. Ec ynnyd y drogh-haghyrt, dooyrt laue-lhee meoiryn-shee dy row yn dooinney marroo son shickyrys. She fir-oik Slaynt as Sauçhys ta ronsaghey yn chooish. Va fys currit da toshiagh-jioarey ny scrutaghtyn eear-vaase (inquests). Fosley yn raad gys y farrys-mooynlee (sewage plant) noa ec Meary Veg, Skylley Stondane, va shen reaghit son y laa jiu. Nish, bee eh reaghit son laa elley.
CRUISE LINER VISITS
There has been an increase in the number of cruise ships visiting the Island.
Y Stiureyder-Turrysid, Terry Toohey, teh jeant bwooiagh dy vel tooilley lhongyn-turrys cur shilley er Mannin mleeaney. Bee yn Ellan er y skedjal jeh kiare turrysyn jeig mleeaney. Bee yn Explorer, y chied saagh-turrys dy ve jeant cour ronsaghey (exploration), bee eh cur shilley er Purt ny h-Inshey as Doolish y laa jiu, lurg dan Deutschland ve akerit ayns baie Ghoolish son y chooid smoo jehn laa jea. Ta Mainshtyr Toohey gra dy vel y chooid smoo jeh ny troailtee-turrys goll er çheer. Coardail rish ronsaghey jeant sy Reeriaght Unnaneyssit, tad ceau eddyr daeed as jeih punt as daeed y pheesh as ad er çheer.
SANCTIONS AGAINST IRAQ
There is a claim that the sanctions against Iraq are responsible for the deaths of some million and a half people.
Ayns loayrtys noght ec Thie Tashtee Vannin, bee yn aggyrts jeant dy vel ny lhiettrimysyn er yn Eerack er varroo red gollrish millioon peiagh dy lieh. Çhaghter veihn chommyn Coraaghyn syn Aasagh, Hazel Simons, ta gobbraghey ec Laare Studeyrys Manninagh, tee er ngoll gys yn Eerack marish çhaghteraght ren cur lesh stoo-lheihys. Va shoh jeant noi ny lhiettrimysyn er yn Eerack, va coardit liorish Tinvaal. Ny yei shen as ooilley, ta Hazel Simons gra dy nhegin aignaghyn reiltysyn heear goll er caghlaa bentyn rish yn Eerack.
SHORTAGE OF HORSE-TRAM DRIVERS
Douglas Corporation is finding it harder to recruit staff for the horse-trams.
Ta Co-chorp Ghoolish gra dy vel eh ny smoo doillee dy gheddyn skimmee son ny trammyn-cabbil na veh ayns ny bleeantyn roish shoh. Ta turrysee graihagh er ny trammyn-cabbil, ta goll noon as noal er yn çhooylaghan. Cha nel agh daa hram goll ec yn un cheayrt mleeaney, as sliooar shen son y chooid smoo.
Ta Oaseir Obbraghys ny Trammyn, Peter Cannon, gra dy begin da sleih fuirraghtyn ny sodjey na vad jerkal ny keayrtyn. Agh, son y chooid smoo, y faaishnys jehn earroo dy leih veagh goaill ymmyd jeh ny trammyn, veh er ve kiart.
NEW LICENSING LAWS REACTIONS
Publicans say everybody in the trade has behaved in a responsible manner since licensing hours were de-regulated seven weeks ago.
Ta oasteyryn ayns Mannin gra dy vel ad er naghtey dy currymagh neayrs hie slattyssyn-oastey er jee-reill syn Ellan shiaght shiaghtin er dy henney. Caairliagh y vanglane ynnydagh jeh Sheshaght ny h-Oasteyryn, Geoff Joughin, teh gra dy vel yn aght smoo beasagh dy ghellal rish traa-doonee er ve speeideilagh. As ta turrysee jeant bwooiagh liorish. Geoff Joughin, oasteyr y Thie-Oast Albert ayns Doolish, teh gra dy vel immanee-taksee feddyn foays ass y caghlaa hannah. Cha row peiagh erbee rieau kiarail freayll thieyn-lhionney fud ny h-oie.
Naight Radio Vannin 5.9.01
HEALTH AND SAFETY
There are claims that insufficient attention is being paid to Health and Safety on the Islands building sites.
Ta Eddie Lowey, Oltey jehn Choonseil Slattyssagh, gra nagh vel sleih cur geill dy liooar da slaynt as sauçhys ec ynnydyn-troggal er yn Ellan, lurg da obbree-IRIS geddyn baase ec Crogga ayns Skylley Stondane yn çhiaghtin shoh chaie.
Agh, Shirveishagh yn Çhymmyltaght, Walter Gilbey, teh gra nagh vel eh kiart dy ghra nagh vel geill dy liooar goll er cur da cooishyn slaynt as sauçhys. Ta Walter Gilbey gra nagh vel feme ayn son rheynn slaynt as sauçys veagh gobbraghey ny lomarcan, çheu-mooie jeh Rheynn Reiltys Ynnydagh as y Çhymmyltaght. Coardail rishyn, ta reddyn mie dy liooar myr tad.
PETER KARRAN TO STAND
Onchan MHK Peter Karran is hoping his political record will help him successfully defend his seat.
Ta Oltey jehn Chiare as Feed son Kione Droghad, Peddyr Karran, treishteil dy jean yn obbyr ta jeant echey ayns Tinvaal cooney leshyn dy gholl erash myr oltey son Kione Droghad lurg yn ard-reihys ayns Mee Houney. Shoh politickeyr lesh ram keeall chionnit ta gra dy bee eh cur seose son y Kiare as Feed syn ard-reihys.
ON-LINE GAMBLING
The application procedure for the Isle of Man On-Line Gambling Licences is taking longer to complete than was initially predicted.
Y traa dy gheddyn Kiedyn Carrooagh Er-Linney ayns Mannin, teh ny smoo na va sleih gra ayns y toshiaght. Ta shoh kyndagh rish scrutaghey ny yeearreydyssyn as yn earroo mooar jeusyn. Cha row ad jerkal dy beagh whilleen yeearreydyssyn çheet stiagh. Quoi vees geddyn ny chied tree kiedyn, hed shen er cur magh ayns kegeesh dy hraa, er y feedoo laa jeh Mean Fouyir ayns Thie Tashtee Vannin. Er y fa dy vel ny yeearreydyssyn cho mie, ta Rheynn Cooishyn Sthie er Tinvaal mooadaghey yn earroo dy chiedyn gys daa-yeig. My vees shen jeant, hed ny nuy kiedyn elley er stowal ec y toshiaght jeh Mee Houney.
DRAFT STRATEGIC PLAN
Rushen Parish Commissioners are asking members of the public for their points of view on the Draft Strategic Plan for their area.
Barrantee Skylley Rosien, tad shirrey er y theay barelyn y chur stiagh mychione Dreaght y Phlan Strateyshagh son Skylley Rosien. Va çhaglym er ny chummal ec ny Barrantee er y gherrid dy resooney ny treealtyssyn, agh veh coardit dy row feme er tooilley traa shen y yannoo. Dooyrt y Barrantagh Phil Gawne dy jed y nah haglym er cummal ayns kegeesh dy hraa.
TOUR OF MASONIC HALL
The Freemasons Hall in Douglas will be open to the public this Saturday and Sunday.
Bee Halley ny Seyr-Vasoonee ayns Raad Strooan ny Keylley ayns Doolish foshlit son y theay Jesarn as Jedoonee myr ayrn jeh taghyrt Treisht Baljagh.
Ta shoh myr ayrn jeh skeym Reeriaght Unnaneyssit troggalyn osley son y theay. Dy cliaghtagh, cha nod sleih goll stiagh as jeeaghyn er ny troggalyn shoh.
Ayns ny bleeantyn shoh chaie, ta Treishtyn Eiraght Phurt ny h-Inshey as Valley Chashtal er reaghey dy row troggalyn ayns ny baljyn oc foshlit. Nurree, va Shamyr Veoir Ghoolish sy Villa Marina foshlit son y theay.
Fosley Halley ny Seyr-Vasoonee, ta shoh er ny reaghey liorish ny Masoonee as liorish Sheshaght Victorianagh Vannin. Bee yn Halley foshlit eddyr jees as queig syn astyr Jesarn as Jedoonee, lesh turrysyn stiurit.
Naight Radio Vannin 12.9.01
THE AMERICAN TRAGEDY
The Chief Minister says he is appalled and saddened by the scenes of terrorism in the United States yesterday.
Tan Ard-Hirveishagh Donald Gelling gra dy row scammylt as trimshey currit er liorish yn ymagglaghey ayns ny Steatyn Unnaneyssit yn laa jea. Teh deyrey adsyn ren soiaghey er ny h-Americaanee, as teh co-ennaghtyn maroosyn ta surranse liorish shen.
She shickyrys jeean tayn ec Roonysvaie. Scudlagh ta goll trooid y phurt-aer, teh goll er scrutaghey ny smoo jeean, kyndagh rish ny taghyrtyn ayns America. Troailtee-aer ta faagail yn Ellan, lhisagh ad coontey stiagh son nyn etlaghyn ny sleaie na dy cliaghtagh.
Tan Ard-Jaghin Brian Partington er ve soilshaghey yn co-ennaghtyn echey son ny h-ourallee (victims) jeh ny soiaghyn ayns ny Steatyn Unnaneyssit. Teh gra dy bee ad freillit ayns cooinaghtyn ayns kialteenyn feiyn Ellan.
Hie dobbranee gys shirveish er-lheh dy phadjer as smooinaghtyn ec Keeill Skeerey Vraddan riyr, ayns cooinaghtyn jeusyn hooar baase sy doo-skeeal Americaanagh.
CIVIC AMENITY SITE
Planning approval has been given for a new civic amenity site for the east of the Island.
Hie kied-plannal er cur son ynnyd seyraaidyn baljagh noa son yn ayrn hiar jehn Ellan, ec Steat-Tarrooghys Awin y Vean, faggys da Bayr Poyll Roish. Tan ynnyd shoh mysh hoght keayrtyn ny smoo nan fer tayn nish, ec Cronk Doo (Snugborough). Ta Reireyder Obbraghyn Orçh, Trevor Fletcher, gra dy jed ymmodee sorçhyn dy stoo yn-aa-choorsal (recycleable) er çhymsaghey ec yn ynnyd noa.
SMELT MEMORIAL
Castletown Heritage will not support a suggestion that a statue of Illiam Dhone should be placed on top of the Smelt Memorial.
Yn scrudeyr jehn çheshaght freilltagh Eiraght Valley Chashtal, teh gra nagh vel yn çheshaght ayns foayr jeh faaue dy lhisagh sthowran jehn ghraihder-çheerey Manninagh Illiam Dhone goll er cur er mullagh Cooinaghtane Smelt, tayns Kerrin y Valley.
Ta Scrudeyr Eiraght Valley Chashtal, Andrew Kewley, gra dy jagh cooinaghtane y Chiannoort Smelt er troggal myr colloo chlassicagh, gyn sthowran er y vullagh. Cha beagh eh cooie sthowran y chur er nish.
Naight Radio Vannin 19.9.01
RAMSEY 21 INITIATIVE
Ramsey Commissioners are to discuss whether to support the creation of a plan to generate investment and improvements in the town.
Ta Barrantee Rhumsaa goll dy resooney vel ad arryltagh dy chooney lesh croo plan dy haraghey yn balley as baihaghey argid ayn. Ventyrys Rhumsaa 21, veagh goll fo raad lesh cooney veihn Reiltys, shoh treealtys hed er cur ec y Varrantagh Geoff Quayle ec y çhaglym jehn lught-reill ynnydagh fastyr jiu. Ta treisht ersyn dy jed yn çhalee fo raad.
CHURCH DEMOLITION
The proposed demolition of St Marys de Ballure Church in Ramsey will be discussed by the town commissioners.
Y treealtys dy lhieggey sheese Keeill Voirrey Vallure ayns Rhumsaa, hed eh er ronsaghey ec çhaglym jeh barrantee yn valley fastyr jiu. Bee sleih abyl dy chur nyn marelyn derreyn chiarroo laa jeh Jerrey Fouyir, mychione shalee dy ymmydey yn ynnyd follym myr rullick.
Yn Ard-Jaghin Ardarrymagh Brian Partington, teh gra dy vel Keeill Voirrey Vallure er ve oyr boirey rish tammylt. Ta eabyn dy ghoaill ymmyd jee ayns aght elley er ve fardailagh, as tan briwnys jeant ee y ghooney sheese.
DATES FOR TT 2001
The TT co-ordinating committee meet the organisers of the British Superbikers series today in a bid to avoid a clash between next years events.
Bing co-oardaghey yn TT, bee ee meeiteil rish fir-reaghee ny ratçhyn Ard-